Danh sách bài viết

Nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thám giám sát hạn hán ở Tây Nguyên

Cập nhật: 20/09/2020 | Lượt xem: 37

Ở Tây Nguyên, trong mùa khô năm 2013, chỉ tính riêng với hai cây trồng cà phê và hồ tiêu, tổng diện tích bị ảnh hưởng do hạn hán đã lên tới 84.887 ha, trong đó diện tích bị mất trắng là 245,3 ha. Việc giám sát hạn hán là rất quan trọng, trong đó, số liệu chính xác để đánh giá những tác động và giám sát quá trình của hạn hán là then chốt. Phương pháp truyền thống trong giám sát và đánh giá hạn hán dựa vào số liệu mưa còn hạn chế vì trong khu vực không có trạm quan trắc mưa, và điều quan trọng là khó thu được số liệu trong thời gian thực. Ngoài ra, hạn hán thường xảy ra trên diện rộng, việc quan trắc bằng các phương pháp truyền thống rất khó khăn, nhất là khi thiếu đầu tư cho hệ thống quan trắc bề mặt. Vì thế, những số liệu vệ tinh quan trắc trái đất (EOS) đang được các nước trên thế giới sử dụng hiệu quả, và rất đáng được quan tâm trong việc đánh giá và giám sát hạn hán ở nước ta.

 

Nhiều nước trên thế giới đã sử dụng ảnh vệ tinh với các kênh phổ khác nhau để xây dựng một số mô hình giám sát và dự báo hạn hán. Việc làm này dựa trên tính chất vật lý của quá trình bốc thoát hơi và tính chất sinh học của thực vật: chỉ số thực vật có tương quan thuận với độ ẩm đất và tương quan nghịch với nhiệt độ bề mặt. Cụ thể là độ ẩm đất cao cây trồng phát triển tốt, sự bốc thoát hơi cây trồng mạnh, nhiệt độ thảm cây trồng và bề mặt đất giảm.

Bài viết này trình bày kết quả nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thám đánh giá hạn hán ở Tây Nguyên dựa trên chỉ số hạn viễn thám LWSI. Đây là một trong các kết quả thu được từ đề tài TN3/T25 "Nghiên cứu điều kiện khí hậu nông nghiệp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và phòng tránh thiên tai vùng Tây Nguyên" do Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (nay là Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) chủ trì, bắt đầu thực hiện từ 01/2013 và được Hội đồng KHCN cấp Nhà nước nghiệm thu đạt loại Khá vào tháng 5/2015. TN3/T25 là đề tài thuộc Chương trình Tây Nguyên 3 do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chủ trì. Đề tài đã công bố được 4 bài báo trên các tạp chí KHCN chuyên ngành, đào tạo được 1 thạc sỹ  và đang hỗ trợ đào tạo 1 tiến sỹ. 

Chỉ số LSWI được tính từ ảnh viễn thám sẽ được đối chiếu với số liệu đo đạc thực địa để phân ngưỡng (từ thấp đến cao) theo các mức sau: hạn nặng, hạn vừa, hạn nhẹ, bình thường và ẩm.

Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã cho thấy sự phân bố của giá trị LSWI tương đối phù hợp với sự phân bố của khu vực khô hạn. Vùng Tây Nguyên luôn là khu vực căng thẳng về hạn hán. Các tháng cuối năm 2012 và đầu năm 2013 giá trị LSWI thấp chiếm ưu thế, thể hiện hạn hán xuất hiện trên diện rộng. (Hình 1 và 2 dưới đây là chỉ số LSWI đại diện cho hai tuần mùa khô của năm 2012 và 2013).

Duong Van Kham hinh 1 Duong Van Kham hinh 2
Hình 1: Chỉ số hạn LSWI tuần 4 tháng 12 năm 2012 Hình 2: Chỉ số hạn LSWI tuần 3 tháng 2 năm 2013

Kết quả nghiên cứu trên cho thấy việc sử dụng chỉ số khô hạn LSWI là phù hợp với các tỉnh ở Tây Nguyên, vì vừa đảm bảo tính chất sinh- vật lý của quá trình hạn hán đối với cây trồng, vừa đảm bảo tính thực tiễn hạn hán ở Tây Nguyên.

Vì vậy, cùng với các số liệu quan trắc bề mặt, việc tích hợp các thông tin viễn thám với các vệ tinh khác nhau với nhiều độ phân giải không gian và thời gian khác nhau, sử dụng các chỉ tiêu hạn hán phù hợp cho mỗi vùng, mỗi mùa là hoàn toàn có khả năng phục vụ công tác giám sát và theo dõi hạn hán ở nước ta nói chung, ở Tây Nguyên nói riêng.

PGS.TS. Dương Văn Khảm
Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng nông nghiệp
Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu
Xử lý tin: Bích Diệp

Phát triển và thử nghiệm máy bay thương mại không thải khí lớn nhất thế giới

Các ngành công nghệ

Công ty Alaska Air Group và ZeroAvia đang phát triển và thử nghiệm máy bay cải tiến De Havilland Q400 76 chỗ ngồi với tầm hoạt động 805km.

Vũ trụ ảo Metaverse của Facebook là gì, sử dụng ra sao?

Các ngành công nghệ

Là thế giới ảo song song với thế giới thực, Metaverse được kỳ vọng trở thành bước ngoặt của tương lai.

Một thành phố tại Hà Lan muốn dùng nhựa tái chế để làm đường giao thông

Các ngành công nghệ

Công ty xây dựng VolkerWessels (Hà Lan) đang thử nghiệm một loại vật liệu mới có khả năng tái chế và bền vững hơn so với công nghệ làm đường cũ bằng nhựa đường.

Hà Lan ra mắt "siêu tàu lặn" điện, chạy nhanh hơn cả cá heo

Các ngành công nghệ

Hãng chế tạo tàu lặn U-Boat Worx của Hà Lan vừa ra mắt tàu lặn động cơ điện Super Sub với thiết kế hình viên đạn và có thể hoạt động liên tục 8 tiếng.

Robot tự sạc vẽ bản đồ đáy biển, biên giới cuối cùng của Trái đất

Các ngành công nghệ

Nhiều thế kỷ qua, con người đã khám phá vô số những ngọn núi, khu rừng và hoang mạc. Tuy nhiên, thứ bao phủ hơn 70% diện tích Trái Đất lại là đại dương vẫn là một bí ẩn lớn đối với chúng ta.

Công ty mẹ của Google công bố toàn bộ dữ liệu của dự án máy thu thập nước từ không khí, giá cực rẻ

Các ngành công nghệ

“Nếu như chúng ta có thể tăng tốc độ cung cấp nước sạch theo bất cứ cách nào, chúng tôi cho rằng đó là một mục tiêu đáng để thực hiện”.

Xe điện lập kỷ lục chạy nhanh nhất trên đất liền

Các ngành công nghệ

Mẫu xe điện có biệt danh “Gã khổng lồ nhỏ” (Little Giant) của nhóm Team Vesco và công ty reVolt Systems lập kỷ lục mới về tốc độ tối đa hồi tháng 10.

Kính không vỡ lấy cảm hứng từ bánh socola chip

Các ngành công nghệ

Một nhóm nhà nghiên cứu quốc tế phát triển loại kính chống nứt vỡ, có thể dùng để sản xuất đèn LED, điện thoại và màn hình TV.

Thiết kế nhà bền vững tới 500 năm từ vật liệu thân thiện với môi trường

Các ngành công nghệ

Nhà Zome sử dụng những vật liệu thân thiện với môi trường có khả năng chống nước, rêu và chống cháy tới 1.200 độ C.

Indonesia phát triển bã cà phê thành vật liệu tạo pin xe điện

Các ngành công nghệ

Một nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Khoa Kỹ thuật, Luyện kim và Vật liệu ở Đại học Indonesia vừa phát triển phương pháp biến bã cà phê thành vật liệu dùng trong pin Lithium-ion.