DMCA.com Protection Status

Phát triển vaccine ARN vạn năng chữa trị được mọi loại ung thư  quan tâm

Được đăng bởi: Hoàng Kim Sinh

Cập nhật lúc 20:57 ngày 30/12/2017

Một nhóm các nhà khoa học tại Đại học Johannes Gutenberg, Mainz, Đức vừa đạt được một bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển “vaccine ung thư vạn năng” đầu tiên – loại vaccine có thể chữa trị tất cả các loại bệnh ung thư, hứa hẹn sẽ là một bước đột phá y học vô cùng giá trị. Công trình nghiên cứu này đã được đăng trên tạp chíNature.

(Nguồn ảnh: http://www.west-info.eu)

Không giống như những loại vaccine mà chúng ta vẫn biết, loại vaccine tiềm năng này có thể được dùng cho cả những bệnh nhân đang mắc ung thư. Các nhà khoa học đã thiết kế những hạt liposome kích thước nano chứa các mảnh ARN có nguồn gốc từ tế bào ung thư của bệnh nhân và tiêm chúng vào cơ thể qua đường tĩnh mạch để kích hoạt hệ thống miễn dịch tấn công tế bào ung thư.

Theo lý thuyết, bằng cách thay đổi các ARN bên trong những hạt liposome nano, nhóm nghiên cứu có thể điều khiển hệ thống miễn dịch chống lại loại ung thư bất kỳ. "Sản xuất loại vaccine này không hề tốn kém tiền bạc và thời gian, hầu như bất kỳ kháng nguyên khối u nào cũng có thể được mã hóa bởi ARN", nhóm nghiên cứu trả lời trên Nature.

"Như vậy, các phương pháp miễn dịch hạt nano ARN giới thiệu ở đây được coi như là một thế hệ vaccine mới có thể áp dụng phổ biến trong liệu pháp miễn dịch ung thư."

Vậy tại sao trước đó hệ thống miễn dịch thường không tự tấn công các tế bào ung thư?

Không giống như virus, vi khuẩn hoặc nấm, các tế bào ung thư không phải là những kẻ xâm nhập mà là các tế bào với ADN bị hư hỏng tồn tại sẵn trong cơ thể và sở hữu nhiều đặc điểm giống với tế bào thông thường. Đó là lý do tại sao chúng có thể thoát khỏi hàng rào miễn dịch. Vì vậy, khi phát triển một loại vaccine, chúng ta cần sử dụng một kháng nguyên (phân tử ngoại lai) như dấu hiệu cảnh báo cho hệ thống miễn dịch biết đó không phải là thành phần của cơ thể. Loại vaccine mới chính là kháng nguyên đặc hiệu tế bào ung thư, được thiết kế dưới dạng một hạt nano tích điện âm có màng acid béo bao quanh lõi ARN ung thư. Một khi tiêm vaccine này vào cơ thể bệnh nhân, nhờ vào sự tích điện, nó sẽ di chuyển tới các tế bào miễn dịch hình tua (Dendritic cells) trong lá lách, hạch bạch huyết và tủy xương. Các tế bào tua sau đó sẽ “trình diện” ARN ung thư, kích thích đại thực bào (macrophages) và tế bào tua dạng tương bào (plasmacytoid DCs) giải phóng interferon-α (IFNα), IFNα sẽ kích hoạt các tế bào bạch cầu lympho T tấn công và tiêu diệt tất cả tế bào mang mã gen ung thư trong cơ thể.

Tế bào T tấn công tế bào ung thư

(Nguồn ảnh: http://www.businessinsider.com)

Nhóm nghiên cứu đã kích hoạt cơ chế chống lại các khối u ung thư của hệ thống miễn dịch chuột khi tiêm vaccine loại này vào cơ thể chúng. Những con chuột biến đổi gen bị ung thư phổi đã hoàn toàn sạch khối u sau khi tiêm vaccine 20 ngày. Ở người, hiện tại mới chỉ có một thử nghiệm sử dụng vaccine liều thấp cho ba bệnh nhân mắc ung thư hắc tố với mục đích kiểm tra tính an toàn của vaccine đối với người. Kết quả thu được khá khả quan khi các phản ứng phụ chỉ bao gồm các triệu chứng giống cảm sốt thông thường. Sau khi tiêm vaccine, kích thước khối u nằm ở hạch bạch huyết của một trong ba bệnh nhân tiêu giảm. Một bệnh nhân từng trải qua phẫu thuật cắt bỏ khối u, không xuất hiện tình trạng tái phát sau 7 tháng. Tám khối u di căn qua da và phổi của bệnh nhân còn lại cũng ở tình trạng ổn định lâm sàng sau khi tiêm vaccine.

Trong thời gian tới, loại vaccine mới này cần trải qua những thử nghiệm lâm sàng ở quy mô lớn hơn để xác định mức độ hiệu quả và an toàn của phương pháp. Ngoài ra cũng cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá xem liệu vaccine này có khả năng sử dụng trong điều trị các loại ung thư khác hay không. Dù kết quả này mới chỉ là bước tiến ban đầu nhưng nó đã cho chúng ta niềm hy vọng mới vào một tương lai mà ung thư không còn là nỗi ám ảnh chết người.

Bài báo tham khảo:

1. "'Trojan horse' cancer-fighting injection sparks hope in human trials", The Guardian.

2. Fiona Macdonald, "Scientists have performed the first trials of a 'universal cancer vaccine'",Sciencealert, 2 June 2016

3. Ben Taub, "Researchers Take Steps Towards Developing A "Universal" Vaccine To Cure All Cancers", iflscience, 8 June 2016

Lược dịch và tổng hợp Nguyễn Ngọc Nam