DMCA.com Protection Status

Bảo tồn và phát triển các loài ếch, nhái, bò sát quý hiếm ở vùng đệm vườn quốc gia Tam Đảo  quan tâm

Được đăng bởi: Ẩn danh

Cập nhật lúc 13:47 ngày 28/12/2017

Vườn Quốc gia Tam Đảo là nơi có số loài động vật phong phú, đặc biệt là ếch nhái, bò sát. Việc nghiên cứu các loài ếch, nhái, bò sát ở đây được tiến hành từ cuối thế kỷ XX với rất nhiều công trình có ý nghĩa. Tuy nhiên, tất cả các công trình nghiên cứu trên chỉ tiến hành nghiên cứu vùng lõi và chưa khảo sát đến vùng đệm Vườn Quốc gia Tam Đảo. Ở những vùng này, có một lượng lớn các loài sinh vật sinh sống, tuy nhiên, việc nghiên cứu và bảo tồn chưa thực sự được quan tâm nên nguồn tài nguyên này đang dần bị mai một do nhiều nguyên nhân như: ô nhiễm môi trường sống, săn bắt làm thực phẩm, dược phẩm hay buôn bán... Từ những lý do trên, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội II đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Bảo tồn và phát triển các loài ếch, nhái, bò sát quý hiếm ở vùng đệm Vườn Quốc gia Tam Đảo tại xã Trung Mỹ, huyện Bình Xuyên”. Đề tài đã nghiên cứu hiện trạng phân bố và độ đa dạng của các loài ếch nhái, bò sát xã Trung Mỹ. Trên cơ sở nghiên cứu thực địa, đã xây dựng và đề xuất biện pháp bảo tồn và phát triển các loài ếch nhái, bò sát quý hiếm tại địa bàn.

Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy, tổng số loài động vật ở Vườn Quốc gia Tam Đảo hiện biết ở đây là 840 loài. Trong đó, thú có 64 loài thuộc 22 họ, 6 bộ; chim có 239 loài thuộc 51 họ, 15 bộ; bò sát có 75 loài thuộc 14 họ, 2 bộ; ếch nhái có 28 loài thuộc 7 họ, 3 bộ và côn trùng có 434 loài thuộc 48 họ, 8 bộ. 

Tại xã Trung Mỹ, theo các mẫu, di vật, số liệu quan sát, điều tra xác định ở đây có 58 loài ếch nhái, bò sát. Trong đó có 26 loài ếch nhái, chiếm 16,1% tổng số loài ếch nhái trong toàn quốc thuộc 5 họ, 1 bọ và 32 loài bò sát, chiếm 10,8% tổng số loài bò sát trong toàn quốc thuộc 12 họ, 2 bộ.

Các loài ếch nhái và bò sát ở đây phân bố theo 3 sinh cảnh chính: dân cư, đồng ruộng và đồi rừng. Các loài thích nghi với sinh cảnh dân cư như: cóc nhà, chẫu chàng, thạch sùng đuôi sần, thằn lằn bóng đuôi dài và rắn sọc dưa có số lượng phong phú. Các loài thích nghi với sinh cảnh đồng ruộng như: ếch đồng, ngóe, ễnh ương, nhái bầu vân, trang hiu vẫn còn rất phong phú. Sinh cảnh đồi rừng còn nhiều loài quý như: cóc rừng, tắc kè, rồng đất, rắn sọc dưa, rắn ráo, rắn ráo châu, rắn cạp nong, hổ mang, rùa đất...

So với các khu vực khác, Trung Mỹ có diện tích nhỏ nhất, kém Vườn Quốc gia Tam Đảo 8 lần. Tuy nhiên, về số loài lại đứng thứ 2 sau Vườn Quốc gia Tam Đảo với rất nhiều loài quý hiếm với 12 loài được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam, 15 loài được liệt kê trong Danh mục Đỏ IUCN.

Mặc dù được xác định là có giá trị nhưng thành phần và số lượng các loài ếch nhái, bò sát quý hiếm tại đây đang có nguy cơ suy giảm do 2 nguyên nhân chính đó là môi trường sống ngày càng bị thu hẹp và tình trạng săn bắt ráo riết của người dân địa phương. Mặc dù được quản lý nghiêm ngặt, song phía ngoài rừng ở vùng đệm vẫn bị người dân vào khai thác trộm gỗ, củi, măng, cây cảnh  nên nhiều khu chỉ còn cây thưa thớt, làm mất nơi ẩn trú của loài bò sát khiến chúng chui vào vùng lõi của rừng. Một số vùng, người dân vẫn còn thói quen phát quang rừng để làm nương rẫy, bón phân hóa học cho cây gây ô nhiễm môi trường nước suối ở khu vực lân cận, làm giảm số lượng loài ếch nhái.

Để bào tồn và phát triển các loài ếch nhái, bò sát quý hiếm tại khu vực vùng đệm Vườn quốc gia Tam Đảo thuộc xã Trung Mỹ cần thực hiện đồng thời các biện pháp bảo tồn và gây nuôi.

Trong công tác bảo tồn, cần thực hiện nghiêm các giải pháp về quản lý bao gồm: Phổ biến cho người dân không săn bắt các loài bò sát quý hiếm có trong danh mục; nghiêm cấm, hạn chế tới mức thấp nhất việc chặt phá rừng làm nương rẫy ảnh hưởng tới môi trường sinh sống của các loài sinh vật. Đồng thời đẩy mạnh công tác trồng rừng, phục hồi thảm thực vật tạo môi trường trú ẩn cho các loài. Không ngừng nâng cao đời sống cho người dân địa phương. Ngoài ra, chính quyền địa phương cần đưa các loài ếch nhái, bò sát vào rừng, tăng cường sự đa dạng và bảo vệ nguồn gen quý.

Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học cũng nhận thấy, có 1 loài ếch nhái và 5 loài bò sát có giá trị kinh tế cao, vừa có tiềm năng phát triển tại địa phương, có thể xây dựng quy trình nuôi phát triển kinh tế nông hộ nhằm tăng thu nhập cho người dân địa phương, đó là: ếch gai sần, rùa spengle, rùa sa nhân, rồng đất, tắc kè và kỳ đà hoa. Đây là một hướng đi mới mà chính quyền địa phương nên nghiên cứu kỹ và có phương án phát triển trong thời gian tới.

BBT - Sở KH&CN Vĩnh Phúc