DMCA.com Protection Status

Giữ nhịp cho thận  quan tâm

Được viết bởi: Thái Hà Books

Cập nhật lúc 11:17 ngày 28/06/2018

Rất ít người quan tâm tới thận của họ cho tới khi mắc phải các bệnh về thận như viêm bàng quang, căn bệnh gây ra do vi khuẩn theo đường tiểu làm nhiễm trùng thận, gây ra đau lưng và sốt. Giống như gan, thận sẽ làm việc hiệu quả nhất khi bạn hiểu và yêu thương nó.

Thận là một nghệ sĩ tài năng trong việc cân bằng và đồng bộ hóa nồng độ nước và muối, bài tiết các độc tố; điều chỉnh huyết áp và hoạt động sản sinh tế bào hồng cầu, điều chỉnh pH máu và mô. Vì thế, hãy trân trọng chúng!

Thận giúp điều hòa nước và cân bằng muối cho cơ thể bạn, tống khứ cả một biển độc tố xấu xa.

Hai quả thận là hai cơ quan có hình dạng như hạt đậu, nằm đối xứng nhau qua cột sống, bên trong khoang bụng và được bảo vệ từ phía sau nhờ cơ lưng và xương sườn. Mỗi quả thận đều đội một chiếc mũ nhỏ, có đỉnh nhọn – tuyến thượng thận – và nhận những nhánh riêng từ động mạch chủ và tĩnh mạch chủ chạy giữa chúng.

Thận là cặp song sinh phiền toái. Một bên gặp vấn đề (như là tiểu đường, cao huyết áp hay viêm nhiễm chẳng hạn) là bên kia cũng sẽ bị tương tự. Bạn có thể rất ổn với chỉ một quả thận và bạn cũng có thể khá vui vẻ với một cặp thận có bệnh khá tệ hại trước khi bất cứ triệu chứng nào xuất hiện. Nhưng có một vài mô thận khỏe mạnh là điều cần thiết cho sức khỏe và cuộc sống. Để hiểu những gì thận làm và cách chúng vận hành, bạn cần biết đôi chút về cấu tạo của chúng.

Quan sát cách vận hành của thận

Thận có thể trông không được thông minh lắm nhưng chúng chính là các trung tâm công nghiệp. Bên trong chúng chứa hơn hai triệu đơn vị làm việc hay còn gọi là nephron. Mỗi đơn vị này bắt đầu từ một nhánh nhỏ của động mạch thận (còn gọi là tiểu động mạch). Các tiểu động mạch tạo thành một mớ hỗn độn những mao dẫn nhỏ hơn nữa, gọi là búi cầu thận (quản cầu). Những búi này còn phức tạp hơn cả một nút giao thông chằng chịt. Mỗi búi như vậy được bọc xung quanh bởi một túi màng hay còn gọi là nang Bowman – bộ phận lọc của thận, đưa các dung dịch thải và nước trong máu qua một ống thận nhỏ, hẹp, uốn khúc (ở phần cuối của nephron). Tại đây, phần nước thải được cô đọng thành một lượng nước tiểu nhỏ hơn, tập trung ở một trong rất nhiều ống chứa nước tiểu rồi dẫn về bể thận.

Nước tiểu được hình thành từ thận chảy vào một chỗ trũng hình phễu – bể thận. Bể thận thu hẹp lại ở mép trong của thận (đầu mạch máu) để hình thành niệu quản. Ống này sẽ chạy thẳng xuống phía sau ổ bụng, cách bàng quang khoảng 25 cm. Động mạch thận đưa máu từ động mạch chủ xuống thận và trong quá trình máu lưu thông, tĩnh mạch thận sẽ mang máu về lại tĩnh mạch chủ.

Tìm hiểu về chức năng của thận

Phần đầu tiên của nephron lọc máu khi máu từ động mạch thận được đưa vào dưới áp suất cao. Khi làm như vậy, nó sẽ giữ lại các tế bào máu cũng như các phân tử protein lớn và cho phép nước, muối, chất dinh dưỡng cùng chất thải đi qua nang cầu thận rồi đổ vào nang Bowman (và bạn sẽ vô cùng ngạc nhiên khi biết ở đây, chất lỏng được biết đến với tên gọi là dịch lọc). Cứ mỗi phút, thận tạo ra khoảng 120 ml chất lỏng này và khoảng 119 ml trong số đó sẽ được hấp thu lại cùng với gluco, axit amin và các chất dinh dưỡng khác ở phần cuối cùng của nephron (một phần của thận) trước khi đổ vào bể thận.

Các độc tố và chất thải khác lưu lại trong các ống nhỏ sẽ được bài tiết ra ngoài qua nước tiểu.

Thận làm việc cùng với aldosterone – một loại hoóc môn được tiết ra từ tuyến thượng thận, có tác dụng giữ cho nồng độ natri trong cơ thể ở mức ổn định. Thận sẽ giữ lại natri nếu bạn ra mồ hôi quá nhiều nhưng nếu bạn ăn nhiều đồ ăn quá mặn hoặc vô tình nuốt phải nước biển, chúng sẽ đẩy bớt phần dư thừa qua nước tiểu.

Thận cũng làm những việc sau:

» Giúp điều hòa nồng độ axit trong dịch cơ thể, cân bằng dịch cơ thể và huyết áp.
» Đẩy natri dư thừa từ máu vào nước tiểu đồng thời hấp thu lại kali – một loại khoáng chất thiết yếu cho các tế bào khỏe mạnh.
» Sản sinh một loại hoóc môn là erythropoietin giúp kiểm soát tỷ lệ tế bào hồng cầu được tạo ra trong tủy xương.

Sự mất nước của cơ thể sẽ làm gia tăng tình trạng loãng máu, kích thích tuyến yên của não giải phóng hoóc môn chống lợi tiểu (ADH). ADH khuyến khích thận hấp thu và giữ nước, làm giảm lượng nước tiểu.

ỔN ĐỊNH AXIT

Hẳn là bạn đã nghe nhiều về việc thực phẩm có tính axit và kiềm có liên quan đến detox. Nồng độ axit và kiềm trong cơ thể được đo bằng chỉ số pH. Thang đo từ nồng độ axit cao (1) qua trung tính (7) tới nồng độ kiềm cao (14). Cơ thể một người bình thường có độ pH là 7,4 tức là có tính kiềm nhẹ. Và bởi vì có rất nhiều sản phẩm phụ của các phản ứng hóa học trong cơ thể có tính axit nên bạn và cơ thể của bạn cần phải cố gắng không ngừng để giữ độ pH của mình ở mức chấp nhận được.

Do việc loại bỏ axit là rất cần thiết nên ngoài việc bài tiết axit ra ngoài qua đường nước tiểu, thận còn có những cách khác để tống khứ chúng. Thận hình thành amoniac, trung hòa axit để tạo ra muối amoni. Chúng cũng tiếp nhận photphat kiềm từ máu nhưng bài tiết axit photphat trong nước tiểu.

Ở điều kiện bình thường, bạn sẽ thải khoảng 1,5 lít nước tiểu mỗi ngày. Mặc dù có thể con số này sẽ được tăng lên để loại bỏ bất kỳ lượng nước dư thừa nào nhưng để đảm bảo an toàn thì nó không được ít hơn 600 ml mỗi ngày. Đây là lượng chất lỏng tối thiểu giúp cơ thể bạn loại bỏ những chất độc hại và bạn phải uống một lượng nước tương đương như vậy (để bù lượng nước đã mất đi qua đường ruột, phổi và da) để duy trì sự sống khỏe mạnh.

Nếu bạn bị đắm tàu và lạc trôi lên một hoang đảo thì đừng uống nước biển! Khi cơ thể bạn thiếu muối thì rất khó để bài tiết cái gì qua nước tiểu nhưng nếu lượng muối bị dư thừa thì nồng độ muối trong nước tiểu có thể lên tới 2%. Tỉ lệ muối trung bình trong nước biển là 3% vì thế nếu bạn uống nửa lít nước biển thì bạn sẽ phải thải ra hơn 1 lít nước tiểu để loại bỏ muối. Như vậy nghĩa là nếu bạn uống nước biển thì nguy cơ bạn chết vì mất nước lớn hơn là không uống gì cả.