DMCA.com Protection Status

Khí ozon để làm sạch thực phẩm: không hoàn toàn vô hại  quan tâm

Được đăng bởi: Hoàng Kim Sinh

Cập nhật lúc 22:14 ngày 30/12/2017

Sử dụng khi ozon để rửa các loại thực phẩm là giải pháp được nhiều người áp dụng. Tuy nhiên, chưa chắc đã bảo vệ được bạn khỏi nguy cơ ngộ độc, hóa chất này, ngược lại, tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Ozon là gì?

Ozon là một loại khí không màu, ở nồng độ tương đối cao có mùi hôi hơi tanh (trong tiếng Hi Lạp ozon có nghĩa là “mùi hôi”). Ozon trong tự nhiên được tạo ra từ khí oxy dưới tác động của tia cực tím (tử ngoại, UV) từ ánh sáng mặt trời, hay khi sét đánh, từ các hoạt động của động cơ (tàu, xe…). Hơn nữa, một lượng nhỏ khí ozon cũng được tạo ra trong đời sống hằng ngày như hoạt động của máy photocopy, tivi.

Khả năng phản ứng rất mạnh, phân hủy nhiều chất hữu cơ, tiêu diệt bào tử nấm và vi khuẩn là những đặc tính hóa học của ozon. Do đó, trong công nghiệp sản xuất nước uống đóng chai, nó được sử dụng như là chất diệt khuẩn. Ngoài ra, việc khử mùi hóa chất, mùi tanh của hải sản, khử màu của nhiều dung dịch còn là những tác dụng của ozon. Thỉnh thoảng việc bảo quản rau quả, thực phẩm cũng sử dụng ozon.

Thêm vào đó, trong ngành y tế, ozon cũng được dùng để rửa các dụng cụ y khoa, rửa vết thương, rửa tay trước khi mổ… Ozon có một đặc tính nổi bật là sau khi xử lý, bản thân nó lại biến thành dưỡng khí (oxy) và hoàn toàn không độc hại.

Ozon được sử dụng như là chất diệt khuẩn

Ozon không phân biệt được chất độc hại hay bổ dưỡng

Tác dụng của ozon theo nhiều chương trình quảng cáo thì có vẻ mang tính “huyền thoại” như có thể “phân hủy hoàn toàn thuốc trừ sâu, thuốc bảo quản thực phẩm trên rau và hoa quả, diệt sạch đến 99,999% (?!) vi khuẩn, khử mùi hôi tanh trên thực phẩm”, hay có thể “loại bỏ tới 99% thuốc trừ sâu bám trên bề mặt rau quả, tiêu diệt nấm mốc, hóa chất ướp thịt cá, khử trùng, diệt khuẩn 100%”…

Thực tế cho thấy, việc ozon có khả năng phân hủy thuốc trừ sâu (và các thuốc bảo vệ thực vật nói chung) là hoàn toàn chính xác. Song hiệu quả của việc phân hủy này cao hay thấp còn phụ thuốc vào từng loại thuốc. Cụ thể là có loại bị phân hủy ngay trong 30 phút nhưng cũng có loại phải ngâm đến sáu giờ mới phân hủy hoàn toàn. Đồng thời tùy thuộc vào lượng ozon được đưa vào mà khả năng phân hủy cũng không giống nhau (nghĩa là tùy vào công suất, chất lượng máy phát ozon).

Một thí nghiệm về tác dụng của ozon đã được tiến hành thực hiện bởi tiến sĩ Brian Wild-chuyên gia ngành sau thu hoạch của Viện Nghiên cứu rau hoa quả Gosford, Bộ Nông nghiệp New South Wales, Úc. Kết quả cho thấy một số loại thuốc bị phân hủy khoảng 60% sau một giờ, 80% sau ba giờ và 100% sau sáu giờ khi dùng với cam, chanh.Thông thường, không ai rửa rau quả bằng ozon quá 10-15 phút.

Ngoài ra, chỉ khi thuốc trừ sâu, vi khuẩn ở trên bề mặt thực phẩm thì ozon mới có thể phân hủy, còn khi các loại hóa chất, vi khuẩn này đã thấm vào bên trong thì cũng “bó tay”. Vì vậy, quan điểm cho rằng chỉ cần bỏ cả miếng thịt vào nước, sục ozon là loại bỏ được hoàn toàn các loại vi khuẩn, virus gây bệnh như H1N1 hay H5N1, lở mồm long móng… là hoàn toàn sai lầm.

Ngoài ra, ozon cũng không phân biệt được chất độc hại hay chất bổ dưỡng. Tức là nó luôn tiến hành phân hủy khi gặp mọi loại hóa chất trong thực phẩm, điều này dẫn đến hậu quả là một phần chất hữu ích bị mất đi do tác dụng của ozon. Cần chú ý thêm một câu hỏi rất khó giải đáp là liệu sau khi bị ozon phân hủy thì các thuốc trừ sâu đó sẽ tạo thành các chất mới độc tính đến đâu, ít độc hơn bản thân thuốc trừ sâu hay ngược lại?

Ozon gây ngộ độc

Việc máy tạo khí ozon phải đạt nồng độ ozon đủ lớn để có tác dụng phân hủy các hóa chất, sát khuẩn cũng là một tác dụng ngược của ozon cần được cảnh báo. Những lúc đó, sức khỏe của người sử dụng, nhất là đối với những người phổi yếu hoặc hen suyễn sẽ bị nguy hại do ozon thoát ra từ quá trình sục rửa thực phẩm. Khí ozon dễ gây ra những bệnh về hô hấp như viêm phế quản, viêm mũi… chủ yếu ở hệ thần kinh và đường hô hấp.

Khí ozon dễ gây ra những bệnh về hô hấp như viêm phế quản, viêm mũi

Những triệu chứng nhức đầu, khó thở, ho khan sẽ bắt đầu xuất hiện khi bị ngộ độc ozon. Sau đó bị hen suyễn hoặc tổn thương thị giác, hư thủy tinh thể dẫn đến mù lòa là những biến chứng nặng hơn. Ngưỡng an toàn của ozon được quy định bởi tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là 0,06 ppm (0,06ml ozon/1 lít không khí). Vì vậy, cần phải tránh xa ngay (nhất là với người bị bệnh hen suyễn hoặc trẻ em) khi bắt đầu ngửi được mùi hôi tanh của ozon (khi đó nồng độ ozon khoảng 0,02-0,05ppm). Bên cạnh đó, các vật liệu bằng cao su cũng bị hư hại và các vật bằng kim loại trong nhà bị hoen gỉ nhanh bởi tác dụng của khí ozon.

Hiệu quả của máy ozon?

Hiện nay tại thị trường TP.HCM, mặt hàng máy tạo khí ozon được bày bán khá nhiều, đa số là hàng ngoại nhập, một số ít do các cơ sở trong nước sản xuất, lắp ráp, với giá bán phổ biến từ vài trăm ngàn đến vài triệu đồng/máy (cá biệt có loại lên đến gần 20 triệu đồng). Song, những loại sản xuất trong nước còn nhiều nghi vấn về vấn đề chất lượng do ở nước ta mặt hàng này hiện còn nằm ngoài sự kiểm tra, giám sát. Và việc máy ozon là mặt hàng không nằm trong danh mục phải kiểm tra về chất lượng theo quyết định 50/2006 của Bộ Khoa học-công nghệ (về việc ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa phải kiểm tra về chất lượng) là nguyên nhân của vấn đề này.

Để công dụng khử độc, diệt khuẩn của máy ozon có hiệu quả thì đòi hỏi loại máy sử dụng phải là loại tốt, có công nghệ kỹ thuật cao và hiệu suất tạo ra phải phù hợp. Ngược lại, sức khỏe của người dùng sẽ bị tổn hại khi thừa ozon và không có tác dụng khi lượng ozon quá thấp.

Bên cạnh đó, oxit nitơ (NO2) loại khí rất hại cho đường hô hấp cũng được tạo ra trong quá trình hoạt động của máy ozon. Vì vậy, để khắc phục tình trạng tạo ra NO2, một máy ozon phải có bộ phận xử lý làm khô không khí (thiết bị khử ẩm) mới được coi là đúng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các máy ozon bán trên thị trường hiện nay đều không có bộ phận này vì làm giá thành của máy tăng cao.

Vì vậy, người dùng phải chọn lựa cẩn thận loại máy ozon đúng tiêu chuẩn kỹ thuật khi muốn sử dụng. Khi dùng máy ozon nên sử dụng nơi thoáng gió, có thể dùng quạt thông gió và nên tránh xa máy khi máy đang hoạt động. Trong trường hợp không dùng máy, người tiêu dùng có thể ngâm thực phẩm vào dung dịch nước muối loãng khoảng 15-30 phút, sau đó rửa dưới dòng nước chảy để loại bỏ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các hóa chất có hại khác trước khi sử dụng. Phương pháp này được xem là đơn giản, ít tốn kém và khá an toàn trong điều kiện hiện nay.

(Theo Tuoitre.com.vn)