DMCA.com Protection Status

Nghiên cứu xử lý ô nhiễm không khí bằng vật liệu nano TiO2 ở Viện KHCNVN  quan tâm

Được đăng bởi: Ẩn danh

Cập nhật lúc 03:18 ngày 29/12/2017

Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ và thiếu kiểm soát về mặt xử lý chất thải ô nhiễm của nhiều ngành kinh tế đã tạo ra sự ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Nhiều ngành công nghiệp đã thải vào môi trường các chất độc hại huỷ hoại môi sinh, gây ra bệnh hiểm nghèo cho con người. Một giải pháp có thể hạn chế được vấn đề này nếu ứng dụng công nghệ nano để chế tạo vật liệu nano TiO2 với hiệu ứng quang xúc tác để xử lý ô nhiễm môi trường.

TiO2, ở dạng bình thường, là chất bột mầu trắng, rất bền, không độc, rẻ tiền. TiO2 có thể tồn tại ở một trong ba dạng tinh thể: rutile, anatase và brookite. TiO2 dạng rutile đã được sử dụng hàng trăm năm nay trong vật liệu xây dựng, làm chất độn màu (pigment) cho sơn, trong công nghệ hoá chất, dược phẩm, mỹ phẩm.... TiO2 cấu trúc anatase có hoạt tính quang xúc tác nên gần đây đã được tập trung nghiên cứu như một trong những giải pháp có triển vọng nhất để xử lý các chất thải độc hại phân tán trong môi trường. Đặc biệt là diệt vi khuẩn, nấm mốc trong phòng bệnh, nhà ở, khử mùi hôi trong văn phòng, phân hủy các khí NOx, SOx, VOCs,.... trong môi trường không khí. Nguyên lý cơ bản của quá trình xử lý môi trường, diệt khuẩn.... khi dùng TiO2 có cấu trúc anatase với hiệu ứng quang xúc tác là: Các hạt nano TiO2 dưới tác dụng của tia cực tím (UV) làm sinh các điện tử và lỗ trống, các điện tử và lỗ trống này chạy lên bề mặt hạt nano, và chúng thực hiện các phản ứng ôxy hóa –khử, có thể tiêu diệt vi khuẩn, hoặc kết hợp với một số khí độc tạo ra sản phảm không độc hại (như khí CO2 và H2O).

Việc ứng dụng hiệu ứng quang xúc tác của nano TiO2, nanocomposite TiO2 (tổ hợp của nano TiO2 và apatite tạo ra vật liệu nanocomposit TiO2) để phân hủy các chất ô nhiễm trong không khí được coi là một trong các giải pháp kỹ thuật quan trọng giúp làm cho môi trường sạch hơn. Phương pháp này có ưu điểm hơn so với phương pháp lọc bằng chất hấp phụ truyền thống; chi phí đầu tư và vận hành thấp (chỉ cần ánh sáng mặt trời, oxy và độ ẩm trong không khí); quá trình oxy hóa được thực hiện trong điều kiện nhiệt độ và áp suất bình thường; hầu hết các chất độc hữu cơ đều có thể bị oxi hóa thành sản phẩm cuối cùng là CO2 và H2O. 

Ở Việt Nam, nghiên cứu vật liệu nano TiO2 cấu trúc anatase và ứng dụng chúng để xử lý ô nhiễm môi trường đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu từ những năm 1990. Một trong những cơ sở quan tâm nghiên cứu sớm về TiO2 cấu trúc anatase và đưa vào ứng dụng là một số nhà Khoa học trong Viện Vật lý Ứng dụng và thiết bị Khoa học (TS. Trần Trần Đức, TS Nguyễn Trọng Tĩnh...). Sau đó một số nhóm nghiên cứu trong Viện Khoa học vật liệu cũng đã triển khai nghiên cứu TiO2, đáng chú ý là một số kết quả của tập thể các nhà khoa học, kết hợp giữa Viện Khoa học vật liệu và Viện Vật lý ứng dụng - thiết bị khoa học, đã cùng nhau hợp tác thực hiện đề tài Nghị định thư giữa Việt Nam – Malaysia giai đoạn 2004 – 2006 do GS. TSKH. Đào Khắc An, Viện Khoa học vật liệu làm chủ nhiệm. Đề tài được nghiệm thu thành công và một số kết quả đã được đưa ra về khả năng xử lý diệt khuẩn của vật liệu quang xúc tác TiO2 anatase, như một số dạng sản phẩm màng lọc dùng để xử lý môi trường sử dụng TiO2 trên đề vải carbon, trên đế gốm xứ, bông thủy tinh và nhất là hai loại máy xử lý không khí ô nhiễm ở dạng chế tạo thử nghiệm đơn chiếc cũng đã được đưa ra quảng bá trong hội chợ công nghệ. Ngoài ra Viện Khoa học và công nghệ Việt nam, chúng tôi được biết, một số nhóm nghiên cứu ở Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, và ở miền Nam cũng có một số cơ sở nghiên cứu về vật liệu TiO2 anatasse và ứng dụng, như trường Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và các cơ sở nghiên cứu này cũng đã thu được một số kết quả nhất định ở các khía cạnh khác nhau.

http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%209.JPG
Máy xử lý không khí ô nhiễm đã được nghiên cứu, chế tạo thử nghiệm thành công 
(Model Sensor 10 DKA/VKHVL) là sản phẩm của đề tài hợp tác theo nghị định thư Việt nam – Malysia giai đoạn 2004-2007. 
Ánh thiết bị: mặt trước a), và mặt sau b) (hình ánh được lấy từ tư liệu của Viện Khoa học vật liệu: một số sản phẩm Khoa học công nghệ và dịch vụ, 
quảng bá tại hội chợ KHCN năm 2009, cũng đã được lưu trữ tại Trung tâm thông tin Quốc gia-Bộ KHCN) 

Gần đây, Viện Công nghệ môi trường phối kết hợp với Viện Vật lý Ứng dụng thiết bị khoa học cũng đã nghiên cứu tiếp nối một số vấn đề và đã chế tạo thành công một số sản phẩm khoa học mới có sử dụng vật liệu nano TiO2 như: Bộ lọc chủ động quang xúc tác sử dụng TiO2 phủ trên vật liệu bông thạch anh và TiO2 phủ trên sợi Al2O3 trong thiết bị làm sạch không khí; Sơn TiO2/Apatite diệt khuẩn.... Đây là kết quả nghiên cứu của đề tài “Nghiên cứu xử lý ô nhiễm không khí bằng vật liệu sơn nano TiO2/Apatite, TiO2/Al2O3 và TiO2/bông thạch anh” do TS. Nguyễn Thị Huệ, Viện Công nghệ môi trường làm chủ nhiệm. Đề tài được thực hiện trong hai năm 2009-2010.

http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%208.JPG A http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%207.JPGB
Hình A: Thiết bị làm sạch không khí trên nguyên tắc quang xúc tác TiO2 
Hình B: Màng lọc khí TiO2 - Cấu tạo bên trong của thiết bị

Bộ lọc chủ động quang xúc tác với màng lọc khí bên trong có sử dụng vật liệu TiO2/bông thạch anh và TiO2/Al2O3 dưới tác dụng của nguồn sáng 20W, bước sóng 365nm, ở khoảng cách 50cm, các khí NO, CO có nồng độ 5ppm phát thải ra môi trường không khí chỉ sau 3h (vật liệu TiO2/Al2O3) và 2h (vật liệu TiO2/SiO2) bị khử hoàn toàn; 100 microgam/mbenzen, aldehit cũng chỉ sau 7-10h phản ứng bị phân huỷ hoàn toàn. Vật liệu TiO2/bông thạch anh và TiO2/Al2O3 đạt độ bám dính cao, ổn định, bền và có khả năng quang hóa tương đương với mẫu so sánh (Pháp).

http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%205.JPG A http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%206.JPG B
Hình A: Vật liệu Al2O3 trước khi tẩm phủ TiO2 
Hình B: Vật liệu Al2O3 sau khi tẩm phủ TiO2

Sơn nano TiO2/Apatite có tác dụng xử lý ô nhiễm không khí như khử mùi hôi, diệt khuẩn, diệt nấm mốc gây bệnh trong môi trường không khí ở bệnh viện, văn phòng và nhà ở hoặc khử khí thải độc hại phát sinh do hoạt động giao thông. Sơn nano TiO2/Apatite được thử nghiệm thành công tại Phòng Nhiễm khuẩn, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Bệnh viện Việt Nam - Cuba cho kết quả rất khả quan. Sau vài giờ sử dụng sơn phủ trên gạch, tường, lượng nấm và vi khuẩn hầu như không còn.

http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%203.JPG
Gạch tẩm phủ sơn TiO2 dùng trong diệt khuẩn, nấm, mốc

http://www.vast.ac.vn/images/Tintrongnuoc/Nam2010/6%20tha%CC%81ng%20%C4%91%C3%A2%CC%80u%202010/TiO2%204.JPG

Công nghệ vật liệu mới nano TiO2 dễ áp dụng, dễ phổ cập có thể xử lý môi trường không khí bị ô nhiễm, diệt khuẩn, làm sạch bề mặt nhiều loại vật liệu như kính. Sơn của các ngôi nhà cao tầng…. sẽ góp phần quan trọng để bảo vệ sức khỏe của cộng đồng và nhiều ích lợi cho phát triển kinh tế -xã hội .


Nguồn tin: Viện Khoa học Vật Liệu và Viện Công nghệ Môi trường