DMCA.com Protection Status

VÀI NÉT TỔNG QUAN VỀ NGHỀ BÁO CHÍ  quan tâm

Được đăng bởi: Trần Việt Thao

Cập nhật lúc 08:54 ngày 08/01/2018


VÀI NÉT TỔNG QUAN VỀ NGHỀ BÁO CHÍ


Nguyễn Ái Quốc, người sáng lập báo chí cách mạng Việt Nam

(Kỷ niệm 88 năm Ngày báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2013)):



Báo chí là loại hình chuyển tải thông tin mang tính thời sự qua các ấn phẩm định kỳ hoặc các phương tiện nghe, nhìn đến công chúng rộng rãi trong xã hội”. Hoặc “Báo chí là sản phẩm thông tin công cộng, không giới hạn đối tượng tiếp cận, có tính định kỳ”.Báo chí có các loại: Báo in, báo nói, báo hình(truyền hình), báo điện tử( các website trên mạng Internet).

* 5 chức năng tuyên truyền của báo chí: “Báo chí là tiếng nói của Đảng, của nhà nước, của các tổ chức xã hội và diễn đàn của nhân dân”. Báo chí là công cụ truyền bá thông tin cho công chúng rộng rãi. Báo chí là công cụ dự báo(“ Từ những sự vật, hiện tượng rời rạc, ngẫu nhiện các nhà báo tổng kết, phát hiện chiều hướng vận dộng của các sự vật, hiện tượng đó và thông báo dưới dạng thông tin hoặc ý kiến chủ quan. Quan điểm tư tưởng, trình độ nắm bắt và tổng kết thực tiễn càng cao thì dự báo càng chính xác”). Báo chí là công cụ truyền bá và sáng tạo ra văn hoá. Báo chí còn thoã mãn nhu cầu giải trí của xã hội.

* Báo chí XHCN Việt Nam có 4 nhiệm vụ sau:

- “Thông tin trung thực về mọi mặt tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và nhân dân.

- Nêu cao ngọn cờ Tư tưởng chủ nghĩa Mác- Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí minh; tuyên truyền, phổ biến, cổ vũ quần chúng thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của Nhà nước; kiên quyết đấu tranh chống mọi luận điệu thù địch bên trong và bên ngoài, bảo vệ chủ quyền đất nước và chế độ XHCN.

  • Phát hiện, tuyên truyền, biểu dương, cổ vũ nhân dân làm theo các gương tốt, nhân tố mới; kiên quyết đấu tranh chống hành vi vi phạm pháp luật, nạn tham nhũng, quan liêu, lãng phí, vi phạm quyền dân chủ của nhân dân và các TNXH khác.

  • Nâng cao dân trí, thoã mãn ngày càng cao nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hoá của nhân dân, góp phần giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cao đẹp, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội”( theo giáo trình Nguyên lý tuyên truyền, khoa tuyên truyền- Học viện Báo chí và tuyên truyền):

Báo chí thế giới có từ thế kỷ XV, riêng báo chớ tiếng Việt ở Việt Nam, xuất hiện trên báo trường đầu tiên cách đây 124 năm, đó là tờ Gia Định báo ra đời ngày 1/4/1885 ở Nam Bộ. Đây là phương tiện truyền thông tiền khởi ở nước ta, mở ra cơ hội phổ cập rộng rói tiếng Việt và phỏt triển ngày càng phong phỳ thụng qua ngụn ngữ bỏo chớ quốc ngữ.

Nhưng đối với báo chí cách mạng Việt Nam, thỡ đó là tờ báo cách mạng đầu tiên do người Việt Nam xuất bản ở hải ngoại chính là tờ Le Paria (Người cùng khổ) in bằng tiếng Pháp, do Nguyễn Ái Quốc – một đảng viên Đảng Cộng sản Pháp sáng lập và Người vừa làm chủ bút, chủ báo, phóng viên, biên tập viên kiêm cả trị sự in ấn, phát hành. Tờ Người cùng khổ, số 1 ra ngày 1/4/1922 tại thủ đô Paris (Pháp) với khổ 30,5 x 51cm. Phát hành mỗi tháng 1 kỳ, sau tăng lên mỗi thỏng 2 kỳ, 4 trang với 2.000 bản.

Kế đến, cuối năm 1924, với sự điều động của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc từ Matxcơva (Liên Xô) sang Trung Quốc và đến hoạt động cách mạng ở thành phố Quảng Châu. Tại đây, tháng 5/1925, Người tập hợp những thanh niên yêu nước từ trong nước sang lập ra tổ chức “Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội” – một đoàn thể chính trị tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam khi thành lập ngày 3/2/1930. Để làm cơ quan ngôn luận và diễn đàn bày tỏ chính kiến của tổ chức chính trị này, với thực tế đó qua trãi nghiệm là một nhà bỏo lỗi lạc và là chủ bỳt của tờ Người cùng khổ, ngµy 21/6/1925, Nguyễn Ái Quốc đó lập ra tờ bỏo Thanh niờn, và cũng do Người kiêm nhiệm cả chủ bút, vừa lo tất cả các khâu quản lý và tài chớnh của tờ báo. Trụ sở của tờ Thanh niên đặt ở nhà số 13A đường Văn Minh – thành phố Quảng Châu. Đây chính là tiền thân của hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam do Người sáng lập. Tờ Thanh niên tiền khởi này với khổ nhỏ 18 x 24cm gồm 4 trang, mỗi tuần 1 số với 100 bản chủ yếu bằng chữ Hán, phát hành ở Trung Quốc để giữ bí mật, chỉ một số ít bằng tiếng Việt để chuyển về trong nước và kiều bào ta ở Thái Lan, Pháp, Liên Xô. Nếu trên tờ Le Paria (Người cùng khổ) đó xuất bản ở Phỏp và cả trờn tờ L’Humanitộ của Đảng Cộng sản Phỏp, với ngũi bỳt sắc bộn của mỡnh, Nguyễn Ái Quốc tập trung đấu tranh, phê phán, vạch mặt chủ nghĩa thực dân đế quốc và sự đô hộ bóc lột của nó ở các thuộc địa nói chung, thỡ đến trên tờ Thanh niên, những bài chính luận của Người trở thành vũ khí chính trị đấu tranh trực diện đối với thực dân Pháp ở các nước thuộc địa Đông Dương, hỗ trợ cho cuộc vận động cách mạng Việt Nam.

Với vai trũ của một tờ bỏo cỏch mạng tiền thõn, Thanh niờn đó thực sự gúp phần quan trọng tuyờn truyền, giỏo dục chuẩn bị chính trị, tư tưởng, tinh thần, ý thức và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam mùa xuân 1930. Tiêu biểu là trên tờ Thanh niên số 61 ngày 22/8/1926 đó đăng công khai một tác phẩm báo chí với thể loại chính luận ký bút danh “Diệu Hương” với nội dung chủ yếu: “Chỉ có thành lập một Đảng Cộng sản theo kiểu Bonsevich của Lênin thỡ cỏch mạng nước ta mới thành công”. Và diễn biến thực tế lịch sử cách mạng Việt Nam đó chứng minh điều này là hoàn toàn chính xác và đúng đắn – mà chính luận trên tờ Thanh niên đó đặt ra trước đây hơn 8 thập kỷ do Nguyễn Ái Quốc lónh đạo trực tiếp tờ báo này đề xuất mang tầm chiến lược cách mạng.

Nối tiếp tờ Thanh niên, trong thời kỳ bí mật trước tháng 8/1945, lónh tụ Nguyễn Ái Quốc đó chỉ đạo lập ra các tờ báo Công nông và Lính cách mạng để vận động công, nông, binh (trong hàng ngũ địch) đoàn kết đứng lên làm cách mạng, đánh đuổi thực dân Pháp. Ở Nam Bộ – Kỳ Bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội lập ra tờ Bonsevich. Tháng 6/1929, Đông Dương Cộng sản đảng xuất bản tờ Búa liềm. Ban công vận của đảng ra tờ Công hội đỏ, Tổng Công hội Bắc Kỳ ra tờ Lao động. Tháng 9/1929, An Nam Cộng sản đảng xuất bản tờ Báo đỏ. Đầu tháng 2/1930, lónh tụ Nguyễn Ái Quốc – chủ trỡ hợp nhất cỏc Đảng Cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 9/8/1930, Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định ra tờ Tạp chí đỏ, tiếp theo ngày 15/8/1930 xuất bản tiếp tờ Tranh đấu. Rồi sau đó là tờ Dân chúng (1939), tờ Việt Nam độc lập (8/1941), tờ Cứu quốc (1/1942), tờ Cờ giải phóng (10/1942) tiếp tục ra đời;… Ngày 7-9-1945, thành lập Đài Tiếng nói Việt Nam. Ngày 15-9-1946, thành lập Thông tấn xó Việt Nam”.
Đó là những tờ báo cách mạng đầu tiên và lần lượt nối tiếp ra đời trong 20 năm vận động cách mạng (1925-1945) đó giữ một vai trũ quan trọng trong lĩnh vực thông tin tuyên truyền, định hướng chính trị, tư tưởng, tổ chức lực lượng để tạo nên sức mạnh cách mạng trong cuộc Tổng khởi nghĩa ngày 15  tháng Tám năm 1945 dưới sự lónh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và lónh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chớ Minh;…………

Về báo chí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, “Ngày 16/11/1953, tại chiến khu Việt Bắc, tờ báo chính thức của Đoàn đã ra đời: Báo Tiền Phong. Từ ngày đó, Báo Tiền Phong đã trở thành tiếng nói của Đoàn và là diễn đàn của tuổi trẻ. Gần một năm sau, cũng tại chiến khu Việt Bắc, ngày 1/6/1954, tờ báo thứ hai của tổ chức Đoàn : Báo Thiếu niên tiền phong được thành lập. Gần 30 năm sau, vào dịp rằm tháng 8/1983, tờ báo thứ 3, Báo Nhi đồng ra đời. Ba năm sau vào ngày 3/1/1986, báo Thanh niên, rồi báo Sinh viên Việt Nam(ngày 6/1/1998) được thành lập. Ngoài 5 tờ báo của Đoàn, Tạp chí thanh niên, cơ quan lý luận của Đoàn cũng được thành lập khá sớm, ngày 15/10/1962. Gần đây có thêm tạp chí Thời trang trẻ( ra đời ngày 5/10/1993)”( Trích trong bài: “Báo chí xuất bản của Đoàn không ngững trưởng thành và đổi mới”, của đ/c Dương Xuân Nam, nguyên Tổng biên tập Báo Tiền Phong).

Để ghi nhận một mốc son lịch sử Ngày báo chí cách mạng Việt Nam ra đời, vào dịp kỷ niệm 60 năm Ngày tờ báo Thanh niên ra số đầu tiên; tháng 6/1985, Trung ương Đảng đó quyết định lấy ngày 21/6 làm ngày truyền thống của báo chí cách mạng nước ta - đến nay là năm thứ 82( Theo đề nghị của Hội Nhà báo Việt Nam, ngày 2-5-1985 Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đó ra Quyết định số 52-QĐ/TƯ lấy ngày 21-6 hằng năm là “Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam”).

Sau ngày giải phúng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đặc biệt từ khi nước ta tiến hành sự nghiệp đổi mới, báo chí Việt Nam đó cú bước phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng. Đến năm 2005, nước ta đó cú tất cả cỏc loại hỡnh bỏo chớ (bỏo viết, bỏo núi, bỏo hỡnh, bỏo điện tử). Cả nước hiện có hơn 550 cơ quan báo chí, với 713 ấn phẩm báo chí, bình quân 7,5 bản bỏo đầu người/năm.
Đài Tiếng nói Việt Nam đó cú 6 hệ chương trỡnh, 452 chương trỡnh, thời lượng phát sóng 172 giờ trong ngày. Sóng phát thanh không chỉ đó phủ trong toàn quốc, mà cũn tỏa khắp năm châu, đáp ứng nhu cầu tinh thần của hàng triệu đồng bào sống ở nước ngoài và bầu bạn thế giới. Cùng với 11 trạm phát sóng và phát qua vệ tinh của Đài Tiếng nói Việt Nam, cũn cú 64 đài tỉnh, thành phố, 606 đài phát thanh truyền hỡnh cấp huyện, trong đó có 288 đài phát sóng FM.
Đài Truyền hỡnh Việt Nam cú 5 kênh, phủ súng đến 85% hộ gia đỡnh Việt Nam, cú 4 đài khu vực và 61 đài phát thanh, truyền hỡnh tỉnh và thành phố. Trong những năm gần đây, đài đó cú chương trỡnh VTV4 phủ súng đến nhiều vùng trên thế giới, được cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và bầu bạn năm châu đón nhận và hoan nghênh.

Mặc dù mới được phát triển trong mấy năm gần đây, báo điện tử đó cú bước phát triển nhanh chóng với tốc độ tăng 32,5%/năm. Đến năm 2005, ở nước ta đó cú hơn 70 tờ báo điện tử và hàng ngàn trang thông tin điện tử; 6 nhà cung cấp dịch vụ và kết nối Internet; 20 nhà cung cấp dịch vụ Internet và hơn 50 nhà cung cấp thông tin và báo điện tử trên Internet…

“Năm 1990, Việt Nam mới có 258 tờ báo và tạp chí, đến 5/2009 đó tăng gấp 3 lần với 700 cơ quan báo in, với 850 ấn phẩm. Cả nước có 68 đài phát thanh, truyền hỡnh ở cấp trung ương và ở tỉnh thành, 80 báo điện tử, hàng nghỡn trang tin điện tử, 55 nhà xuất bản. Hiện ở Việt Nam có 15.000 nhà báo được cấp thẻ, số người tiếp cận Internet chiếm gần 24% dân số, cao hơn mức trung bỡnh ở chõu Á là 18%”.

“ Hiện nay cả nước có 845 cơ quan báo in với 1.118 ấn phẩm báo chí; 1 hóng thụng tấn quốc gia, 67 đài phát thanh, truyền hỡnh Trung ương và địa phương; số lượng các kênh chương trỡnh phỏt thanh truyền hỡnh quảng bỏ là 179 kờnh; 98 cơ quan báo chí điện tử và 1.525 trang thông tin điện tử tổng hợp; 420 mạng xó hội; gần 18.000 nhà bỏo được cấp thẻ và khoảng 5.000 phóng viên đang hoạt động báo chí nhưng chưa đủ điều kiện cấp thẻ nhà báo”. (Theo nguồn: http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/PrintStory.aspx?distribution=31807&print=true).

Diện mạo báo chí Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ cả về loại hỡnh, nội dung và hỡnh thức truyền thụng. Bờn cạnh những loại hỡnh truyền thụng truyền thống, sự phỏt triển, tớch hợp và hội tụ về CNTT và truyền thụng đang thúc đẩy sự ra đời của những loại hỡnh và sản phẩm truyền thụng mới trong đó có các kênh truyền thông sử dụng công nghệ online như mobile, truyền hỡnh Internet”;….

(Trần Việt Thao- VP.Tỉnh đoàn Thanh Hóa- sưu tầm, biên soạn).




















NHỮNG KIẾN THỨC NGHIỆP VỤ BÁO CHÍ CẦN CHO CÁNBỘ , ĐVTN THAM GIA CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN QUA PHƯƠNG TIỆN THÔNG TIN ĐẠI CHÚNG.


Để góp phần giúp cán bộ Đoàn-Hội LHTNVN và ĐV, TN có khả năng tham gia công tác tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng; chúng tôi sưu tầm tóm tắt một số nét cơ bản về nghiệp vụ báo chí nhằm giúp họ có thể viết được tin, bài, gương, ghi nhanh, phóng sự,... phản ánh được hoạt động Đoàn- Hội của cơ sở mình cho báo chí. Nội dung tóm tắt cụ thể cần giới thiệu gồm:



Nghiệp vụ Báo chí tóm tắt .

(Sưu tầm: Chương trình đào tạo NV Báo chí).



A, TIN:

I, Tin và các đặc điểm của tin báo chí:


1*, TIN LÀ GÌ ?

Là một thể loại thông dụng nhất trong các báo chí ,nó phản ánh nhanh những sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, trực tiếp và dễ hiểu.

2*, SỰ KIỆN , ĐỐI TƯỢNG PHẢN ÁNH CỦA TIN:

Nói đến tin là nói đến sự kiện. Sự kiện là đối tượng nhận thức phản ánh của thể loại tin, đồng thời là một nội dung của tin .

Tuy nhiên không phải mội sự kiện đều trở thành đối tượng của tin tức báo chí, nói cách khác, đối tượng trung tâm mà tin báo chí quan tâm là các sự kiện thời sự cấp bách.

Về thời gian ,sự kiện cấp bách thường ở những dạng sau:

  • Mới xẩy ra.

  • Đang xẩy ra

  • Sắp xẩy ra.

  • Mới phát hiện được.

  • và thời điểm: Sự kiện thời sự cấp bách thường được tập trung phản ánh vào 2 thời điểm bắt đầu và kết thúc.

  • *Các câu hỏi đặt ra khi viết tin :


  • 1) Việc gì xẩy ra?

  • 2) Kết quả ra sao ?

  • 3)Việc xảy ra ở đâu ?

  • 4) Việc xẩy ra khi nào ?

  • 5) Ai làm việc đó ?

  • 6) Việc xẩy ra thế nào ?

  • 7) Tại sao việc xẩy ra?

  • 8) Thái độ của đối tượng có liên quan ?

  • 9) Người ta giải quyết sự việc ra sao ?

  • 3*)) TÍNH CHẤT KHUYNH HƯỚNG CHÍNH TRỊ CỦA TIN :

  • _ Tính khách quan (sự kiện khách quan là đối tượng phản ánh của tin tức báo chí ).

  • Mức độ khách quan của nội dung tin cũng không tách rời những quan hệ lợi ích, quan điểm chính trị , xã hội của cơ quan báo chí ( tính giai cấp )……………………………………………………………………………….

II- CÁC THỂ DẠNG TIN BÁO CHÍ:

  • A, Tin vắn: Là một tin rất ngắn, cấu tạo bằng một vài câu trong đó phản ánh những thông điệp cô đọng nhất về sự kiện thời sự.

  • B, Tin ngắn: là một thể tin có các thành phần kết cấu tương đối đầy đủ, chủ yếu phản ánh những thông điệp đặc trưng về nội dung, hình thức của bản thân sự kiện thời sự.

  • C, Tin sâu: Là một thể tin có dung lượng lớn( so với tin vắn và tin ngắn), phản ánh trình độ nhận thức sâu về sự kiện thời sự; nói cách khác: tin sâu không chỉ phản ánh diện mạo của sự kiện mà còn khám phá các bình diện khác nhau, phân tích, đánh giá tính chất, đặc điểm, nhận định về xu thế vận động, ý nghĩa của sự kiện đối với xã hội.( Về bản chất tin tổng hợp cũng là một hình thức của tin sâu).

  • D, Tin tường thuật: Là thể tin thuật lại sự kiện theo quá trình diễn biến của nó( trong thực tế có những sự kiện mà nội dng, bản chất, ý nghĩa của nó chỉ có thể được truyền đạt đầy đủ bằng cách mô tả tường thuật theo lô gíc thời gian).

  • E,: Tin công báo: Tin công báo là thể tin thông báo chính thức về hoạt động của các tổ chức chính trị- xã hội các cơ quan Nhà nước, Quốc hội, chính phủ, Toà án,….

  • II- BÀI BÁO:

  • Thuật ngữ bài báo được dùng ở đây là để chỉ một thể loại tác phẩm báo chí có nội dung và hình thức tương đối hoàn chỉnh chất lượng. Thông tin chủ yếu là phản ánh toàn diện về qui mô, tính chất, khuynh hướng vận động các mối quan hệ phong phú của một sự kiện, hiện tượng, vấn đề trong đời sống xã hội và tự nhiên( bài báo là một trong thể loại có lịch sử lâu đời nhất của báo chí).

  • ( Bài báo khoa học mục đích của nó là thông tin về qui mô, tính chất, ý nghĩa của một vấn đề khoa học, đòi hỏi phải giải quyết hoặc thông báo về kết quả, phương pháp, ý nghĩa của một công trình nghiên cứu khoa học đã được hoàn tất).

  • III- PHÓNG SỰ: " Phóng sự là một thể loại đứng giữa văn học và báo chí, có khả năng trình bày, diễn tả những sự kiện, con người, tình huống điển hình trong một quá trình phát sinh, phát triển dưới dạng một bức tranh toàn cảnh vừa khái quát, vừa chi tiết sống động với vai trò quan trọng của nhân vật trần thuật và bút pháp linh hoạt, ngôn ngữ giàu chất văn học".

  • " Phóng sự có mục đích tối thượng là thông tin thời sự về người thật, việc thật trong một quá trình phát sinh, phát triển. Phóng sự sử dụng một bút pháp linh hoạt, sinh động gần với văn học. Cái tôi trần thuật( thuật lại, kể lại,..) trong phóng sự, đó là cái tôi vừa lô gíc, lý trí, giàu lý lẽ và trong một chừng mực nào đó còn sử dụng sức mạnh của cảm xúc thẩm mỹ".

  • ( Chú ý: "Phóng sự văn học(thuộc loại hình kí) ghi chép kịp thời những vụ việc nhằm làm sáng tỏ trước công luận một sự kiện, một vấn đề có liên quan đến hoạt động và số phận của một hoặc nhiều người và có ý nghĩa thời sự đối với một địa phương hay toàn xã hội. Mục dích của phóng sự văn học là cung cấp cho công chúng những tri thức phong phú, đầy đủ, chính xác, để họ có thể nhận thức, đánh giá đúng người và việc mà họ đang quan tâm theo dõi. Vì thế người viết phóng sự thường sử dụng nghiệp vụ báo chí")


Biến thể của phóng sự là "phóng sự điều tra": cái tôi trong phóng sự điều tra không đơn giản là cái trần thuật. Nó là cái tôi điều tra, nghiên cứu tri thức, có lý lẽ, có chính kiến rõ ràng. sức mạnh của phóng sự điều tra củng chính là ở chỗ đó. Bức tranh vừa chi tiết, vừa toàn cảnh về sự thật mà tác phẩm thuộc biến thể này xây dựng nên có thể làm bằng lòng những công chúng khó tính nhất". ở phương Tây có đề ra 6 W về phóng sự:

1,What- cái gì đã xảy ra?

2, Where- xảy ra ở đâu?

3, When- xảy ra bao giờ?

4, Who- xảy ra với ai?

  • 5, Wich- xảy ra thế nào?

  • 6, Why- tại sao xảy ra?

  • " Đề tài tác phẩm: là một ph­ương diện của nội dung tác phẩm, nó chỉ phạm vi hiện thực cụ thể đã đư­ợc nhà văn nhận thức, lựa chọn và phản ánh trong tác phẩm. Bất kỳ tác phẩm văn học nào cũng có một đề tài nhất định xem như­ một nhân tố t­ương ứng với đối t­ượng riêng của tác phẩm.

Tư­ t­ưởng tác phẩm: là sự đánh giá và bộc lộ ý nghĩa của những gì đã đ­ược thể hiện, là cách giải quyết vấn đề đã đặt ra trong tác phẩm theo một khuynh hư­ớng nhất định vốn có ở lập trư­ờng, quan điểm của tác giả.

Tư­ t­ưởng tác phẩm chính là sự bộc lộ t­ư t­ưởng tác giả bằng tác phẩm văn .

Ph­ương pháp sáng tác văn học:

Ph­ương pháp là cách thức giúp chủ thể thực hiện một công việc một cách có hiệu quả( phư­ơng pháp là cấp cụ thể hoá của ph­ơng pháp luận, nh­ưng đồng thời nó lại là một công cụ độc lập của chủ thể nghiên cứu khoa học).

  • Phư­ơng pháp là linh hồn của một nội dung vận động- đ­ược biểu hiện thành những giải pháp khắc phục trở ngại để từ khởi điểm(A) đạt tới mục đích (B) một cách tối ư­u.

  • Ph­ơng pháp sáng tác là linh hồn của một nội dung hoạt động sáng tạo nghệ thuật- đ­ược biểu hiện thành các bình diện mang tính chất các giải pháp thẩm mỹ nhằm khắc phục các trở ngại để từ chân lý đời sống đạt tới chân lý nghệ thuật một cách tối ­ưu.

    • Ký sự( thuộc loại kí tự sự: kí sự, phóng sự, truyện kí, du kí, hồi kí, kí sự lịch sử):

  • Kí sự chủ yếu ghi lại những diễn biến khách quan của cuộc sống và con ng­ười thông qua những sự kiện. Trong kí sự phải tôn trọng tiếng nói khách quan của sự kiện. Ng­ười viết kí có quyền bình luận, phân tích nh­ưng chủ yếu vẫn là tiếng nói của bản thân sự sống đang vận động và phát triển. Tác giả phải biết phát hiện và chọn lọc để làm nổi lên những điển hình xã hội tiêu biểu, những con ng­ười và sự việc giàu ý nghĩa xã hội và sức khái quát.

      • Phóng sự: " Đư­ợc viết ra nhằm giải đáp những vấn đề nào đó mà xã hội đang quan tâm. Ng­ười viết trình bày một cách khách quan diễn biến của của câu chuyện, sự việc, đồng thời cũng nhằm chứng minh cho một kết luận của mình hoặc từ đó đề xuất ra những vấn đề xã hội nhất định. Phóng sự rất xác thực trong trong sự việc và chi tiết như­ng có khuynh hư­ớng rõ rệt. Phóng sự đòi hỏi phải rất kịp thời, phản ánh đ­ược câu chuyện đang diễn biến hoặc vừa kết thức, nói lên đư­ợc thực chất và xu thế vấn đề. Phóng sự là một thể văn xung kích". Ng­ười viết phóng sự giỏi trư­ớc hết phải là một ng­ười có trách nhiệm với ngòi bút, với chân lý cuộc sống, phải biết xông xáo đi sâu vào thực tế đời sống có năng lực phát hiện và khái quát hoá".

..................................vvvv....................

IV- GHI NHANH: Ghi nhanh là một thể ký báo chí nhạy bén trong việc phản ánh những sự kiện nổi bật vừa xuất hiện thông qua vai trò của nhân vật trần thuật nhằm cung cấp ngay lập tức cho công chúng một phác thảo đa diện về cái thời điểm ban đầu sinh động nhất của sự kiện với những chi tiết tiêu biếu nhất, gây ấn tượng nhất và sự chứng kiến trực tiếp của các nhân chứng.

  • ( Trần thuật: phương diện cơ bản của phương thức tự sự(kể chuyện), là việc giới thịêu, khái quát, thuyết minh, miêu tả đối với nhân vật, sự kiện, hoàn cảnh, sự vật theo cách nhìn của một người trần thuật nhất định).


* KÝ: Một loại hình văn học trung gian, nằm giữa báo chí và văn học, gồm nhiều thể, chủ yếu là văn xuôi, tự sự, như: bút ký, hồi ký, du ký, phóng sự, ký sự, nhật ký, tùy bút,...

- Ký văn học gồm 10 thể loại với những tính chất khác biệt.

- Ký báo chí bao gồm 7 thể loại (với tính chất không khác nhau nhiều lắm). Đó là các thể: phóng sự, ghi nhanh, ký chân dung, ký chính luận( xã luận, bình luận, chuyên luận, phiếm luận), nhật ký phóng viên, sổ tay phóng viên và thư phóng viên( trong đó phóng sự đóng vai trò hạt nhân của toàn bộ loại thể, trong ký văn học cũng có thể phóng sự).

Ký báo chí không những coi sự thật là đối tượng phản ánh mà còn là mục đích tối thượng. Đó là một thể loại đầy sức mạnh bởi khả năng trình bày về hiện thực dưới dạng một bức tranh vừa có tính khái quát, vừa chi tiết sống động ở những khíâ cạnh đang chứa đựng mâu thuẫn.

Ký báo chí ( và các thể loại báo chí nói chung) không chấp nhận hư cấu dưới bất cứ hình thức nào. Các thể ký báo chí dù có kết cấu linh hoạt và bút pháp sinh động như thế nào cũng không được phép vượt qua nguyên tắc mang tính qui luật của loại hình này.

V- KÝ CHÂN DUNG: " Ký chân dung là một thể ký báo chí mà đối tượng phản ánh là những con người có thật, tiêu biểu cho một vấn đề hoặc một khía cạnh nào đó mang tính thời sự gắn với những hành động, việc làm cụ thể trong những tình huống hoặc hoàn cảnh điển hình với những bút pháp đặc tả và thaí độ thẩm định dứt khoát của tác giả".

  • Ký chân dung: nổi bật ở khả năng tái tạo những chân dung của những con người có thật, tiêu biểu trong đời sống; coi con người là đối tượng chủ yếu. Con người trong tác phẩm ký chân dung phải dược tái hiện cùng với nhưẽng sự việc, sự kiện tiêu biểu để có thể chứng minh cho phẩm chất tốt hoặc xấu mà tác giả muốn khẳng định.

  • ( Chú ý: chân dung văn học diễn tả diện mạo của con người cụ thể, có thật, sao cho truyền được thần thái sống động của người đó, phát hiện đặc điểm riêng cá nhân, độc đáo, không lặp lại của một nhân cách với thế giới tinh thần của nó. Phương pháp của chân dung văn học là phương pháp của thể kí. Nó không thiên về cốt truyện).

  • Dạng bài "Người tốt việc tốt"- một biến thể của ký chân dung.

V-KÝ CHÍNH LUẬN:

  • " Ký chính luận là một thể ký báo chí có khả năng thông tin lý lẽ một cách sinh động thông qua việc nêu lên những sự việc( Sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh,…) có ý nghĩa, mới nảy sinh trong đời sống, đồng thời thẩm định sự thật đó theo một quan điểm nhất định để rút ra những vấn đề, những kết luận cần thiết nhằm điều chỉnh hành vi của công chúng".

*Chính luận báo chí: Xã luận, bình luận, chuyên luận, phiếm luận,...…

  • Xã luận: Bài văn quan trọng(dạng ký chính luận) trong một tờ báo bàn luận về một vấn đề có ý nghĩa thời sự quan trọng( đối với trong nước hoặc ngoài nước) nhằm trình bày quan điểm của tờ báo về vấn đề đó.

  • Bình luận: Bài ký chính luận bàn và nhận định đánh giá về một tình hình, một vấn đề nào đó.

  • Chuyên luận: Bài ký chính luận chuyên bàn về một vấn đề chuyên môn, học thuật nào đó hoặc vấn đề thời sự chính trị,....

  • Phiếm luận: Bài dạng ký chính luận bàn rộng và chung chung, không thiết thực về vấn đề thời sự chính trị-xã hội,...( phiếm: (trò chuyện, chơi đùa) không thiết thực, không đâu vào đâu).

  • VI- NHẬT KÝ PHÓNG VIÊN:

" Nhật ký phóng viên là một thể ký báo chí có hình thức nhật ký, nội dung phản ánh những con người, sự việc( sự kiện, hoàn cảnh, tình huống,…) tiêu biểu mà nhà báo trực tiếp chứng kiến với tư cách là người trong cuộc. Vừa tái hiện sự thật, tác giả đồng thời bày tỏ những suy nghĩ, cảm xúc và sự thẩm định chủ quan trước sự thực đó.

  • VII- SỔ TAY PHÓNG VIÊN:

Sổ tay phóng viên là một thể ký báo chí có nội dung đề cập tới những điều có liên quan tới nghề nghiệp và công việc của nhà báo, gắn với những bài viết( hoặc sự kiện báo chí) đã từng gây được ấn tượng đối với công chúng trong quá khứ./.............................vvv.............

Nếu nghiên cứu và xây dựng chương trình tập huấn cho cán bộ, ĐVTN những nội dung tóm tắt cơ bản về nghiệp vụ báo chí trên đây và hướng dẫn họ đọc thêm các ví dụ tiêu biểu về từng thể loại trên báo, tạp chí,.....thì có thể giúp họ viết được tin, bài, gương, ghi nhanh, phóng sự,..... cung cấp cho báo chí của Đoàn-Hội LHTNVN. Và như vậy tuổi trẻ có thể tham gia diễn đàn báo chí một cách thuận lợi, đáp ứng yêu cầu./.

( Người sưu tầm, tóm tắt: Trần Việt thao-Tỉnh đoàn Thanh hóa).




TÓM TẮT NGHIỆP VỤ BÁO CHÍ.

( sưu tầm)

A. TIN:

I. Tin và đặc điểm của tin báo chí:

1. Tin là gì?

Là một thể loại thông dụng nhất trong các loại báo chí, nó phản ánh nhanh những khởi kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với những ngôn ngữ cô đọng, nhắn gọn, trực tiếp và dễ hiểu.

2. Sự kiện, đối tượng phản ánh của tin.

Nói đến tin là nói đến sự kiện, sự kiện là đối tượng nhận thức phản ánh của thể loại tin, đồng thời là một nội dung của tin.

Tuy nhiên không phải mọi sự kiện đều trở thành đối tượng phản ánh của tin báo chí, nói cách khác, đối tượng trung tâm mà tin báo chí quan tâm là các sự kiện thời gian cấp bách.

Về thời gian, sự kiện thường ở những dạng sau:

- Mới xảy ra.

- Đang xảy ra.

- Sắp xảy ra.

- Mới phát hiện được.

* Về thời điểm: Sự kiện thời sự cấp bách thường được tập trung phản ánh vào 2 thời điểm bắt đầu và kết thúc

* Các câu hỏi đặt ra khi viết tin: Hội đủ 5W và 01H

Việc gì xảy ra? What?

Việc xảy ra ở đâu? Where?

Việc xảy ra khi nào? When?

Ai làm việc đó? Who?

Tại sao việc xảy ra? Why?

Việc xảy ra thế nào (kết quả) ? How?

3. Tính chất khuynh hướng chính trị của tin:

- TÍNH KHÁCH QUAN (SỰ KIỆN KHÁCH QUAN LÀ ĐỐI TƯỢNG PHẢN ÁNH CỦA TIN TỨC BÁO CHÍ)

- Mức độ khách quan của nội dung tin cũng không cách xa những quan hệ lợi ích, quan điểm chính trị, xã hội của cơ quan báo chí (tính giai cấp).


4. Đặc điểm hình thức của tin:

- Đặc điểm chung về hình thức tin là đơn giản, cụ thể , dễ hiểu và nhắn gọn.

- Ngôn ngữ trong các tác phẩm tin là ngôn ngữ sự kiện đặc trưng, các từ và các đơn vị mạnh để câu đầu tập trung cố gắng để phán đoán trực tiếp về sự kiện, chỉ ra quy mô, tính chất, ý nghĩa của sự kiện, trong tin, người ta ít sử dụng các mỹ từ, hình dung từ, cũng như các kiểu câu phức tập có kết cấu nhiều tầng.

II. CÁC DẠNG TIN BÁO CHÍ.

1. Phân loại tin báo chí:

- Tác giả Vasilepa chia tin ra 10 loại: Tin không tít, tin vắn, tin bộ, tin soạn, tin nghi chép, tóm lược, tin đơn giản, thời sự hàng ngày, thời sự công báo, thông báo.

- Ở Việt Nam các thể tin thường nhắc đến là: Tin vắn, tin ngắn, tin thường, tin bình luậnvv... chùm tin, tin tổng hợp, tin kết hợp, tin miêu tả, tin mới nhận được,…

a. Tin vắn: Là một tin rất ngắn, cấu tạo bằng một vài câu trong đó phản ánh những thông điệp cô đọng nhất về sự kiện thời sự.

Có đặc điểm chính: Mục đích của tin vắn là chuyển tải những thông điệp ngắn gọn cô đọng về một số chi tiết, bình diện quan trọng nhất có ý nghĩa nhất của sự kiện thời sự.

- Kết cấu của tin vắn thường chỉ gồm một vài câu văn, 1 tin vắn có thể là một đoạn có liên kết lỏng lẻo.

- Tin vắn thường được sư dụng trong những trường hợp sau:

+ Thông báo về những chi tiết, tính chất bước vận động mới phát hiện, mới xảy ra của sự kiện quan trọng đang diễn ra, vẫn được đưa tin hàng ngày.

+ Tin vắn để dùng thông báo nhanh nhất sự kiện để tìm hiểu, phát hiện các tính chất, mối quan hệ phức tạp liên quan đến sự kiện đó.

+ TIN VẮN CHỈ ĐƯA THÔNG TIN MỚI NHẤT, ĐƠN GIẢN NHẤT VỀ SỰ KIỆN, NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ CỦA SỰ KIỆN CHƯA ĐƯỢC THÔNG BÁO DO CHƯA CÓ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN (TIN VẮN CHỈ NHẰM GIÚP CÔNG CHÚNG BIẾT MÀ CHƯA GIẢI QUYẾT NHU CẦU VỀ SỰ KIỆN MỘT CÁCH SÂU SẮC VÀ ĐẦY ĐỦ).

b. Tin ngắn: Là một thể tin có các thành phần kết cấu tương đối đầy đủ chủ yếu phản ánh những thông điệp đặc trưng về nội dung, hình thức của bản thân, sự kiện thời sự.


Đặc điểm chính:

+ Nội dung của tin ngắn là những thông điệp quan trọng về quy mô tính chất, nguyên nhân và ý nghĩa của sự kiện thời sự, tin ngắn nhằm mục đích giúp công chúng có những hình dung tương đối đầy đủ về diện mạo của sự kiện thời sự.

+ THƯỜNG ĐƯỢC SỬ DỤNG: THÔNG TIN VỀ MỘT SỰ KIỆN THỜI SỰ CÓ Ý NGHĨA QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI XÃ HỘI. ĐÂY LÀ SƯ KIỆN MỚI XẢY RA (ĐÃ CÓ KHẢ NĂNG QUAN SÁT, NHẬN BIẾT CÁC CHI TIẾT CÁC TRẠNG THÁI, PHẢN ÁNH ĐƯỢC DIỆN MẠO, QUY MÔ VÀ Ý NGHĨA XỦA NÓ NHƯNG CHƯA CÓ ĐIỀU KIỆN NHẬN THỨC SÂU SẮC VỀ SỰ KIỆN ĐÓ).

c. Tin sâu: (còn gọi là tin chiều sâu)

Là một thể tin có dung lượng lớn (so với tin ngắn và tin vắn), phản ánh trình độ nhận thức về sự kiện thời sự, nói cách khác, tin sâu không chỉ phản ánh diện mạo của sự kiện mà nó còn khám phá các bình diện khác nhau, phân tích đánh giá tính chất, đặc điểm, nhận định về xu thế vận động, ý nghĩa của sự kiện đối với xã hội.

D- TIN TỔNG HỢP: (VỀ BẢN CHẤT TIN TỔNG HỢP CŨNG LÀ MỘT HÌNH THỨC CỦA TIN SÂU).

- Mục đích tin tổng hợp cũng là tạo khả năng hiểu sự kiện nắm được hình dáng quy mô, kích thước mà cả mối quan hệ phức tạp, các yếu tố chi phối sự phát triển của sự kiện.

- Đặc điểm: + Giúp người đọc biết và hiểu sự kiện, nội dung của tin sâu, phản ánh các bình diện, các quan hệ của sự kiện một cách phong phú, phát hiện và lý giải các tầng sâu của nội dung, các mặt khuất lấp của sự kiện, phán đoán những khả năng khuynh hướng vận động của sự kiện.

+ Giải pháp hầu hết các câu hỏi: Ai, ở đâu, khi nào, bị ảnh hưởng yếu tố nào, tác động đến cái gì, kết quả, hậu quả ra sao, sẽ đi tới đâu,…(cho dù được hình thành dưới quy mô hình gì thì kết cấu của tin sâu vẫn là đầy đủ nhất, hoàn chỉnh nhất)

+ ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG CÁC TRƯỜNG HỢP: PHẢN ÁNH NHỮNG SỰ KIỆN, VẤN ĐỀ TRUNG TÂM SỰ CHÚ Ý TRONG DÒNG THỜI SỰ CHÍNH.

+ Có tính chất tổng kết về một phong trào, chiến dịch một giai đoạn vận động của một sự kiện quan trọng nào đó.

Tin sâu phản ánh những vấn đề sự kiện điển hình, đó là những kinh nghiệm, sáng kiến trong lao động sản xuất, tổ chức đời sống, quản ký kinh tế, hoạt động văn hoá nghệ thuậtvv…Những mô hình thực tế tổ chức thực hiện các chính sách chủ trương của Đảng và nhà nước một cách sáng tạo, có hiệu quả đặc điểm quan trọng của nó là có khả năng lớn trong việc tác động đến nhận thức, quan điểm, thái độ của công chúng đối với các sự kiện thời sự.

e- Tin tường thuật: Là thể tin thuật lại sự kiện mà nội dung, bản chất, ý nghĩa của nó (trong thực tế có những sự kiện mà nội dung, bản chất, ý nghĩa của nó chỉ có thể được truyền đạt đầy đủ bằng cách mô tả tường thuật theo lôgic thời hạn).

Đặc điểm:

+ Tin tường thuật cũng phản ánh các sự kịên thời sự quan trọng song tập trung chú ý khai thác lôgíc vận động của mỗi sự kiện mỗi chi tiết trong tin tường là một biểu hiện cụ thể hay một giai đoạn nhận định về đặc điểm, ý nghĩa của một giai đoạn vận động của sự kiện.Quan hệ giữa các chi tiết trong thực tế của các sự kiện.

+ Trong tin tường thuật, các chi tiết của sự kiện lần lượt xuất hiện theo thứ tự khách quan, thông thường tin tường thuật được kết cấu theo trình tự. Mỗi đoạn của tin tường thuật là một hay vài chi tiết của sự kiện lôgíc giữa các chi tiết các đoạn trong tin tường thuật cũng chính là lôgíc vận động của sự kiện khách quan.Tuy nhiên khi làm tin, nhà báo vẫn có thể lược bỏ một số chi tiết thấy hợp lý.

+ Phương pháp thể hiện chung của tin tường thuật là kể kết hợp mô tả. Trong khi kể và tả về sự kiện, nhà báo vẫn có thể bộc lộ thái độ, quan điểm của mình qua việc lựa chọn các chi tiết, qua những nhận định, đánh giá trực tiếp.

* Tin tường thuật được sử dụng trong một số trường hợp sau:

+ Tin tường thuật được sử dụng đề phản ánh những sự kiện chính trị - xã hội quan trong như mít tinh, Hội nghị, đại hội, các cuộc đi thăm ngoại giao, thăm làm việc của các đồng chí lãnh đạo cao cấp Đảng, nhà nước, chính phủ, các buổi lễ kỷ niệm long trọng, hoạt động một công trình, lễ hội truyền thống, buổi biểu diễn nghệ thuật, cuộc thi đấu, cuộc xử án, … cuộc động đất, núi lửa, bão lửa…

+ Để làm tin tường thuật, nhà báo bắt buộc phải trực tiếp quan sát, theo diễn biến của sự kiện, sự sáng tạo của người làm tin tường thuật thể hiện ở khả năng chọn lọc các chi tiết quan trọng, tiêu biểu, phát hiện các mối quan hệ cũng như tính chất, ý nghĩa của các chi tiết trong sự kiện.

f- Tin công báo: Tin công báo là thể tin thông báo chính thức về hoạt động của các tổ chức chính trị- xã hội các cơ quan nhà nước, quốc hội, chính phủ, toà án…

Đặc điểm: Nội dung tin xác định chính thức. Kết cấu hoàn chỉnh theo những mô hình cụ thể, ngôn ngữ chân phương, nghiêm túc.


III. PHƯƠNG THỨC LÀM TIN:

1- Các mô thức kết cấu của tin:

Trong tin báo chí có một số mô thức phổ biến như: Hình tháp ngược, lưỡng phân, hình thức xoáy trôn ốc, hình bậc thang, nhân quả, kể chuyệnvv…

1.1 Mô hình kết cấu hình tháp ngược:

Là mô thức kết cấu cổ điển, cổ xưa nhất và rất phổ biến trong báo chí, các chi tiết của sự kiện được phân biệt theo trật tự giảm dần về tầm quan trọng, thông tin quan trọng nhất trong mô thức này được đưa ra đầu tiên, (có thể ở vị trí đầu để hay câu mở đầu của tin) đây là bộ phận thu hút sự chú ý tối đa của người đọc.

HẠN CHẾ CỦA MÔ THỨC NÀY LÀ THÔNG TIN QUAN TRỌNG NHẤT THƯỜNG LẶP LẠI 2,3 LẦN(TRONG PHẦN ĐẦUĐỂ) MỞ ĐẦU THÔNG TIN ÁP DỤNG VỚI THÔNG TIN KHONG ĐÒI HỎI BẮT BUỘC PHẢI ĐẢM BẢO TRÌNH TỰ VẬN ĐỘNG TỰ NHIÊN.

b. Mô hình kết cấu lưỡng phân:

Là hai kết cấu có hai phần: Phần mở đầu và phần thân tin.

Phần mở đầu trong tin này cũng đưa những chi tiết thông tin quan trọng nhất về sự kiện, trong phần thân tin trình bày những chi tiết có chức năng giải thích, minh chứng cho từng chi tiết thông tin, ở phần mở đầu lôgic của phần mở đầu quyết định việc sắp xếp, liên kết các chi tiết trong phần thông tin.

Mô thức này có thể tổ chức giống như mô thức kết cấu hình tháp lộn ngược (có thể coi đây là một biến thủ trong quá trình phát triển của kết cấu hình tháp lộn ngược). Thông thường những chi tiết quan trọng nhất của sự kiện sẽ được chứng minh giải thích, phân tích ở ngay đoạn tiếp theo phần mở đầu. Những đoạn sau đó sẽ giải thích, phân tích những chi tiết kém quan trọng hơn.

c. Mô thức kết cấu hình xoáy ốc:

Thực chất là một biến thể của kết cấu hình tháp lộn ngược. Sau phần mở đầu gồm những chi tiết thông tin quan trọng nhất về sự kiện, tin kết cấu hình xoáy ốc cũng được tiếp tục bằng những chi tiết thông tin kém quan trọng hơn, sự khác nhau giữa mô thức kết cấu nàylà trong kết cấu hình tháp lộn ngược, tính chất mối quan hệ giữa các chi tiết thông không có quan hệ trực tiếp mà gắn bó với nhau trong một chủ đề, một mục đích thông tin chung. Trong kết cấu hình xoáy ốc các chi tiết có quan hệ móc xích trực tiếp với nhau. Thông thường một bộ phận của chi tiết thông tin này lại được minh chứng, lý giải bởi chi tiết thông tin tiếp theo.


d. Mô thức kết cấu bậc thang:

Là kết cấu trong đó các chi tiết được sắp xếp phù hợp với tiến trình vận động, phát triển của sự kiện khách quan. Phần mở đầu trong mô thức kếtt cấu này chỉ giới thiệu chung về sự kiện, nó chưa đưa ra những phấn đoán về kết quả tính chất, chiề hướng tiến chuyển của sự kiện, các phần tiếp theo trong tin kết cấu hình bậc thang sẽ thông báo từng giai đoạn diễn biến của sự kiện và đưa ra những phán đoán về tính chất ý nghĩa của chúng.

ở một số tài liệu, người ta còn phân biệt mô thức, kết cấu hình trụ gần gũi với mô thức kết cấu hình bậc thang. Thực chất mô thức hình trụ và mô thức hình thang chỉ là một trong bản chất của nó là sắp xếp lần lượt các chi tiết thông tin theo thời gian diễn biến của sự kiện khách quan.

công thức: A- a

B- b

C- c

A là thông tin mô tả thông báo về giai đoạn thứ nhất sự lượng.

a là phán đoán về tính chất, chiều hướng phát triển của giai đoạn dó

(tương tự B giai đoạn 2)

(tương tự Cgiai đoạn 3)

đ. Thông tin kết cấu nhân quả: là sự bố trí các chi tiết thông tin trong tác phẩm tin theo lôgic quan hệ nguyên nhân là kết quả:

A-Kết quả

B- Nguyên nhân

Mô hình1: Mở đầu: kết quả.

Thân, tin: Nguyên nhân1

Nguyên nhân 2

Nguyên nhân 3

Mô hình 2: - Mở đầu: Giới thiệu sự kiện

- Thân tin: Nguyên nhân1

Nguyên nhân 2

Nguyên nhân 3

- Kết : Kết quả của sự kiện

e. Mô hình kết cấu kể chuyện(mạch lạc):

Thường được dùng trong các tác phẩm tin có dung lượng tương đối lớn. Thật tự của các chi tiết trong tin được sắp xếp theo lôgíc vận động của câu chuyện về sự kiện hiện tượng. có ý nghĩa là trật tự đó không hoàn toàn bắt buộc phải theo đúng trật tự trong thực tế, nhà báo có thể tự mình hình thành trật tự đó theo ý đồ kể chyện để tạo ra kịch tính, loi cuốn sự chú ý của người đọc, tăng hiệu quả thông tin, tác động.thường được sử dụng trong cấc sự kiện có cốt chuyện, có "vụ việc" cụ thể như: vụ án, chuyến viếng thăm, cuộc thi đấu thể thao.

2, Các phần của tin:

- Đầu đề của tin

- Mở đầu của tin

- Thân tin và phần kết của tin

a- Đầu đề của tin: Đầu đề hay còn gọi là "tít" (Title).

Đầu đề của tác phẩm cũng như gương mặt của con người, hương sắc của loài hoa. Đầu đề của tin mang tính chất đặc thù, phù hợp với mục đích thông tin của thể loại tác phẩm này. Đối với một số tin vắn, tin ngắn, hoặc trong khuôn khổ một mục cụ thể, thường người ta không làm đầu, để tạo nên sự chú ý của người đọc và phân biệt các tin với nhau. Người ta dùng các dấu đậm hay in đậm một số chữ đầu tin.

Về cơ bản, có thể căn cứ vào quy mô, tính chất và hình thức để chia đầu đề tin thành hai loại: Đầu đề đơn và đầu đề phức hợp.

- Đầu đề đơn: Là một câu hoàn chỉnh hoặc một số đơn vị ngôn ngữ dưới câu:

1 số dạng: - Đầu đề là tên địa điểm xảy ra sự kiện

- Đầu đề là nội dung của bản thân sự kiện hay đầu đề định danh.. nó chính là phán đoán về nội dung quan trọng nhất của sự kiện.

1. Mở đầu tin: phần mở đầu tin luônđòi hỏi sinh động, hấp dẫn. Mở đầu của tin cũng muôn hình muôn vẻ. sự sáng tạo của mở đầu cũng như toàn bộ tác phẩm tin, quan hệ hết sức chặt chẽ với tài năng kinh nghiệm và tay nghề của nhà báo.

Một số kinh nghiệm mở đầu phổ biến:

- Mở đầu trực tiếp: là mở dầu trong đó có những phán đoán trực tiếp về sự kiện. thông thường, nó bao gồm thông tin và tên gọi, chủ đề của sự kiện, thời gian, địa điểm, nguyên nhân xảy ra sự kiện. Mở đầu trực tiếp có lợi thế là cung cấp cho người đọc những thông tin quan trọng nhất về sự kiện. Đây là kiểu mở đầu phổ biến nhất trên báo chí nước ta hiện nay.

- Mở đầu điều kiện là kiểu mở đầu đưa những chi tiết thông tin về các điều kiện trong đó xảy ra sự kiện. Thông thường mở đầu tin về các điều kiện bao gồm các thông tin và một số yếu tố khách quan hoặc chủ quan chi phối vận động phát triển của sự kiện.

- Mở đầu giai thoại: Là kiểu mở đầu đưa những chi tiết thông tin có kịch tính nhằm tác động mạnh vào tâm lý của người đọc, tạo sự chú ý tập trung. Thông thường người ta sử dụng các chi tiết thông tin mâu thuẫn, những thông tin lạ hoặc đột xuất để tạo thành những nghi ngờ, đặt ra câu hỏi, thúc đẩy người đọc quan tâm tìm hiểu.

3.Thân tin và phần kết cấu của tin:

Thông thường, thân tin bao gồm các chi tiết thông tin về các mặt, các mối quan hệ khác nhau của sự kiện. Nó thoả mãn các câu hỏi về quy mô tính chất, diễn diến của sự kiện, các yếu tố tác động đến sự kiện và quan hệ của sự kiện đó đến các vấn đề, sự kiện khác.

Phần kết luận của tác phẩm tin thường thông tin xu hướng vận động, ý nghĩa xã hội của sự kiện.

Chương II: BÀI BÁO

1, Bài báo là một thể loại tác phẩm báo chí:

Thuật ngữ bài báo được dùng ở đây là chỉ một thể loại tác phẩm báo chí có nội dung và hình thức tương đối hoàn chỉnh chất lưọng. Thông tin chủ yếu là phản ánh toàn diện về quy mô, tính chất, khuynh hướng vận động các mối quan hệ phong phú của một sự kiện, hiện tượng, vấn đề trong đời sống xã hội và tự nhiên (bài báo là một trong thể loại có lích sử lâu đời nhất của báo chí)

+ Bài báo khoa học : Mục đích của nó là thông tin về quy mô, tính chất, ý nghĩa của một vấn đề khoa học, đòi hỏi phải giải quyết hoặc thông báo về kết quả, phương pháp, ý nghĩa của một công trình nghiên cứu khoa học đã được hoàn tất)

Bài báo ở đây là một thể loại báo chí phản ánh, phân tích, đánh giá, tương đối toàn diện một sự kiện, hiện tượng trong đời sống hiện thực của con người. Tác giả của bài báo chủ yếu là nhà báo. Mục đích của nó là thông tin, giúp công chúng nhận diện đầy đủ về tính chất, quy mô, ý nghĩa xẫ hội của sự kiện hay vấn đề thời sự.

2- CÁC DẠNG BÀI BÁO:

Bài báo thông tin sự kiện, bài báo thông tin vấn đề, bài báo thông tin sự vật- hiện tượng.

* Bài báo thông tin sự kiện thường phản ánh.

- Những tiến trình xã hội vân động đến một điểm nút nào đó cho phép người ta nhận thức nó đã tương đối định hình (tình hình lao động sản xuất, chiến tranh, hoạt động nghệ thuật,…)

- Những sáng kiến kinh nghiệm điển hình trong lao động sản xuất, tổ chức cuộc sống.

- Những hành vi hoạt động có ý nghĩa xã hội của một cá nhân hay tập thể lao động nào đó (vụ án, cuộc đi thăm của cán bộ lãnh đạo cao cấp. hành vi từ thiện của một cá nhân hay tập thể)

- Những vụ việc trong đời sống xã hội (hội nghị, lễ hội, biểu diễn nghệ thuật, thi đấu thể thao…) trong thiên nhiên (bão lụt, hạn hán, động đất, núi lửa,…)

* Bài báo thông tin vấn đề:

Phản ánh các vấn đề mới đang đặt ra ở tất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội như lao động sản xuất, chiến tranh- hoà bình, văn hoá- nghệ thuật, thể thao, sinh hoạt đời sống… Trong dạng bài báo thông tin vấn đề thường mô tả tập hợp những sự kiện phân tích mối quan hệ giữa chúng để phát hiện những mâu thuẫn và đưa ra những lý giải, gợi ý, kiến nghị về tính chất, cách thức, con đường giải quyết.

* Bài báo thông tin sự vật, hiện tượng phản ánh:

- Những sự vật, hiện tượng có ý nghĩa thời sự trong một mối quan hệ nào đó con đường tạo nên (công trình kiến trúc, thành phố, sản phẩm lao động sản xuất…) hoặc thiên tạo (danh lam thắng cảnh, sản phẩm tự nhiên).

- Những hiện tượng trong đời sống xã hội(phong tục tập quán, truyền thống văn hoá,…

II. Những đặc trưng cơ bản cua thể loại bài báo.

1. Nội dung của bài báo tái lập bức tranh toàn cảnh khách quan về sự kiện, vấn đề thời sự.

2. Phương pháp mô tả trình bày kết hợp với sự phân tích nhận định khái quát để tạo nên chất lượng thông tin của bài báo.

3. Đặc trưng về hình thức của thể loại bài báo.

* Trong thể loại bài báo thường xuất hiện hai kiểu kết cấu chính sau:

- Kết cấu theo lôgíc hình thức: Trong đó nhà báo đưa ra vấn đề rồi mô tả phân tích các bình diện, các mối quan hệ của nó để đưa ra những nhận định đánh giá khách quan về vấn đề đó trên cơ sở nhận định, đánh giá về vấn đề khách quan, nhà báo đưa ra chính kiến của mình về thái độ, ứng sử, biện pháp, con đường giải quyết.

- Kết cấu theo thời gian: Trong đó nhà báo mô tả quá trình hình thành và vận động của sự kiện, hiện tượng phân tích chất hiện thời của nó. Trên cơ sở đó nhà báo bầy tỏ thái độ của mình, phấn đoán xu hướng vận động của sự kiện.

Ngôn ngữ trong thể loại bài báo là sự kết hợp giữa tính chất khách quan trực tiếp với tính chất lôgíc chặt chẽ, những thủ pháp ngôn ngữ văn học sẽ phải tác dụng nếu như: chúng không góp phần khách quan hoá nội dung thông tin trong bài báo.

III. Một số vấn đề về phương pháp sáng tạo thể loại tác phẩm bài báo:

1. phát hiện sự kiện, vấn đề cho một bài báo tương lai

2. Khai thác tài liệu

3. Xử lý tài liệu- thể hiện tác phẩm

I. Thể ký và những quan điểm khác nhau:

Ký báo chí (và các thể loại báo chí nói chung) không chấp nhận hư cấu dưới bất cứ hình thức nào. Các thể ký- báo chí dù có kết cấu linh hoạt và bút pháp sinh động như thế nào đi chăng nữa cũng không được phép vượt qua nguyên tắc msng tính quy luật của laọi hình này.

thông tin báo chí phải đạt tới sưk sát thực tối đa, đây là điều kiện iển nhien.

(là tiêu chí quan trọng phân biệt giưa ký văn hoá và ký báo chí)

Hiện thực được trình bày trong ký báo chí phải luôn đảm bảo sự xác thực tối đã và lập luận phải xuất phát từ lôgíc của sự thực,cái tôi trong ký báo chí phải là cái tôi nhân chứng tỉnh táo và lý trí.

- Ký văn học(0gồm 10 thể loại với những tính chát khácbiệt).

- Ký báo chí bao gồm 7 thể loại, với tính chất không khác nhau nhiều lắm: đó là các thể: phóng sự, ghi nhanh, ký chân dung, ký chínhluận,nhật ký phóng viên(trong đó phóng sự đóng vai trò hạt nhân của toàn bộ loại thể, trong ký văn học cũng có thể phóng sự)Phóng sự là một gạch nối quan trọng qiữa ký văn học và ký báo chí.

* Đặc trưng, đặc điểm của ký báo chí:

1. Đặc trưng: đó là trần thuật về người thật việc thật tiêu biểu, điển hình đáp ứng yêu cầu thông tin thời sự, thông xác thực.

2. Ba đặc điểm lớn:

- Ký: Báo chí phản ảnh(sự thật.thời sự điển hình) thông qua cái tôi trần thuật- nhân chứng khách quan.

- Ký báo chí có kết cấu co giãn, inh hoạt, bút pháp giầu chất văn học trong việc phản ánh và thẩm định hiện thực.

- Ngôn ngữ của ký báo chí vừa là ngôn ngữ thông tin hời sự, đồng thời giầu hình ảnh có khả năng biểu cảm cao (đặc điểm thứ nhất là đặc điểm quan trọng nhất ).

Ký báo chí không chỉ coi sự thật là đối tượng phản ánh mà còn là mục đích tối thượng. Đó là một thể loại đầy sức mạnh bởi khả năng trình bầy về hiện thực dưới dạng một bức tranh. vừa có tính khái quát, vừa chi tiết sống động, ở những khía cạnh đang chứa mâu thuẫn.

Thể loại.

- Ký chân dung: Nổi bật ở khả năng tái tạo những chân dung của những con người có thật, tiêu biểu trong đời sống, coi con người là đối tượng chủ yếu. Con người trong tác phẩm ký chân dung phải được tái hiện cùng với những sự việc, sự kiện tiêu biểu để có thể chứng minh cho phẩm chất "tốt" hoặc xấu mà tác giả muốn khẳng định.

- Ký chính luận:Thông tin lý lẽ một cách đa dạng sinh động do bám sát những vấn đề đang nảy sinh hàng ngày, hàng giờ trong đời sống của thể loại này.

- Nhật ký phóng viên: (thể báo chí có hình thức nhật ký và cái tôi trần thuật riêng tư, chủ quan trước hiện thực, tác giả là người trong cuộc).

- Sổ tay phóng viên: Đây là thể loại báo chí có hình thức thư và nội dung trình bày sự thật có tính chất khái quát qua một khoảng thời gian ấn định nào đó.(nó có năng lực khái quát và ít nhiều hấp dẫn công chúng bởi lối thông tin gián tiếp tới công chúng thông qua một hình thức đối thoại thư từ có tính chất giả định.

- Biến thể của phóng sự là : phóng sự điều tra:

- Cái tôi trong phóng sự điều tra không đơn giản là cái trần thuật. Nó là cái tôi điều tra , nghiên cứu tri thức, có lý lẽ, có chính kiến rõ ràng, sức mạnh của phóng sự điều tra cũng chính là ở chỗ đó. Bức tranh vừa chi tiết, vừa toàn cảnh về sự vật mà tác phẩm thuộc biến thể này xây dựng nên có thể làm bằng lòng những công chúng khó tính nhất.

- Dạng bài người tốt, việc tốt- một biến thể của ký chân dung:

- Người tốt bao giờ cũng phải gắn với những việc tốt và ngược lại, việc tốt là biểu hiện cụ thể, là dẫn chứng cho những phẩm chất cho những người tốt.

- Ký báo chí nó thuyết phục công chúng, không phải bằng giọng răn dậy cao đạo mà trước hết bằng chính lôgíc của sự thật, sự thật càng tiêu biểu, điển hình thì khả năng thuyết phục của tác phẩm càng cao.

PHÓNG SỰ

Phóng sự là một trong những thông tin quan trọng của báo, có ít nhiều đặc trưng văn học, phản ánh sự kiện xảy ra, có thể kết hợp nghị luận, nhằm nêu lên phẩm chất tinh thần của người và toàn bộ XH theo một hệ thống quan điểm và đường lối chính sách nhất định.

Phóng sự có mục đích tối thượng là thông tin thời sự người thật việc thật trong một quá trình phát triển; PS sử dựng một bút pháp linh hoạt, sinh động gần với văn học.

Cái tôi trần thuật trong phóng sự đó là cái tôi vừa Logic lý chí, giàu lý lẽ và trong một chừng mực nào đó còn sử dụng sức mạnh của cảm xúc thẩm mỹ.

* Khái niệm về thể loại phóng sự:

Phóng sự là một thể loại đứng giữa văn học và báo chí, có khả năng trình bày và diễn tả những sự kiện, con người, tình huống điển hình trong một quá trình phát sinh, phát triển dưới dạng một bức tranh toàn cảnh vừa khái quát vừa chi tiết, sống động với vai trò quan trọng của nhân vật trần thuật và bút pháp linh hoạt, ngôn ngữ giàu chất văn học.

* Kết cấu của tác phẩm phóng sự:

Gồm 03 phần cơ bản:

1- Nêu vấn đề: Thông qua một sự kiện, một sự việc, tình huống hay một con người cụ thể tác giả nêu vấn đề mà bài phóng sự của mình sẽ đề cấp tới. Vấn đề được nêu lên có thể dưới dạng câu hỏi chưa được trả lời hoặc cũng có thể là sự khẳng định. Ngoài ra tác giả phóng sự cũng có thể đặt vấn đề xuất phát từ chính kiến thức, kinh nghiệm của mình, dù dưới hình thức nào thì mục đích chủ yếu của phần này cũng nhằm nêu lên vấn đề mà tác phẩm sẽ tập trung làm rõ. Bởi vậy, phần này thường ngăn gọn và được đặt ở những tít phụ.

2. Diễn giải- chứng minh sự tồn tại của vấn đề đã nêu:

Trong phần này, tác gải trình bầy những con số, chi tiết, sự việc con người có thật, điển hình mà bản thân tác giả đã thu nhập được. Những dữ kiện âý được sắp xếp một cách có chủ định nhằm minh hoạ một cách rõ ràng nhất cho những vấn dề đã nêu. Cái tôi trần thuật- tác giả- nhân chứng khách quan làm nhiệm vụ phân phối nối các dữ kiện, xuyên suốt toàn bộ nội dung của tác phẩm.

Những con số- sự kiện- tình huống- con người có thật được coi là nguyên liệu để xây dựng nên tác phẩm. Nhưng đó mới chỉ là những luận cứ sau khi đã trình bày luận cứ đó, tác giả trình bầy những luận cứ đó, tác giả trình bầy luận chứng. Những luận chứng đó đòi hỏi đáp ứng được các tiêu chuẩn như: Điển hình, đáp ứng yêu cầu thời sự và nêu càng độc đáo càng có khả năng gây hấp dẫn một phóng sự hay nhất phải có được những chi tiết có khả năng gây ấn tượng đối với công chúng, ấn tượng càng mạnh mẽ, luận chứng càng được khắc hoạ và hiệu quả thông tin càng cao.

Trong một phóng sự do sự phong phú người thật, việc thật nêu ngoài tít chính, tác giả thường đặt thêm những tít phụ. Tít phụ là những phần nhỏ của nội dung mang tính độc lập tương đối. Mỗi phần nội dung ấy có chủ đề riêng của nó và chủ đề của những phần nhỏ đó làm nên chủ đề chung của tác phẩm. Tít phụ được đặt tuỳ theo dung lượng thông tin mà tác giả định đem đến cho công chúng. Tuy nhiên, không nên chia bài viết thành những vấn đề quá vụn vặt để giảm tính hấp dẫn. Trong thực tế một phóng sự thường chỉ bao hàm 2-4 tít phụ là hợp lý nhất, cần phải thấy rằng trong một phóng sự (và kể cả phóng sự điều tra), không nhất thiết phải có tít phụ vì đây mới chỉ là xem xét tác phẩm một cách hình thức.

Tuy nhiên, do dung lượng lớn của một bài phóng sự nêu những tít phụ vẫn không làm mất đi tính hấp dẫn. Tít phụ là một cách trình bày thường gặp trong thể loại phóng sự .

Tác giả có thể căn cứ vào phần nội dung nổi bật nhất hoặc căn cứ vào vấn đề bật ra từ nội dung ấy đề đặt tít .Sau mỗi tít phụ của phóng sự, thông thường bao hàm cả luận cứ và luận chứng. Tác giả trình bầy những dữ kiện có thật và rút ra từ những ý nghĩa, vấn đề toát ra từ những dữ kiện có thật đó.

3. Phần kết luận:

Đây là phần được coi là quan trọng nhất vì nó là mục đích chủ yếu mà tác phẩm đạt tới. Tất nhiên nó có liên quan chặt chẽ với những phần trước. Sự thật được trình bầy càng nổi bật, quan trọng bấy nhiêu, trong phần này, tác giả thường đề xuất những ý kiến của mình nhằm trả lời những câu hỏi kinh nghiệm phần này thường được viết nhắn gọn, hàm xúc và gây được ấn tượng nặng.

Trong 3 phần nêu trên, hai phần sau này được coi là chủ yếu nhất trong việc làm nên xương thịt và linh hồn của phóng sự riêng phần thứ hai, tác giả thường trình bầy theo lô gíc phát triển có thật của hiện thực.

Trong trường hợp tác giả đề xuất vấn đề trên cơ sở huy động những dữ kiện, khác nhau hoặc chỉ liên quan với nhau về mặt ý nghĩa, tác giả sử dụng một vấn đề hoặc dữ kiện làm trung tâm. Trong trường hợp không tìm ra được một dữ kiện, như vậy, vai trò trung tâm ấy chính là cái tôi trần thuật.

Dạng kết cấu với 3 phần như trên của phong sự thực ra không khác lắm so với kết cấu cảu một số thể loại khác của báo chí văn học. Còn có những đặc điểm khác nữa mới có thể làm nên diện mạo của thể loại này. Tuy nhiên, nếu nhìn một cách tổng quát thì đó là mô hình của bản chất của thể loại phóng sự, trên cơ sở của kết cấu như vậy, mối tác giả lại có sự sáng tạo trong từng tác phẩm cụ thể của mình. Trong thực tế,mỗi phóng sự đều mang đầy dấu ấn cá nhân của tác giả. Điều đó đối với văn học không có gì lạ nhưng trong lĩnh vực báo chí thì đây là một đặc điểm nổi bật, không thể tính đến.

* Hoàn cảnh xuất hiện phóng sự:

Phóng sự thường được xuất hiện trong những hoàn cảnh có vấn đề- những hoàn cảnh đang thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Phóng sự có xu thế trong việc trình bày một cách sâu sắc, tỉ mỉ về sự phát sinh phát triển của sự kiện khiến công chúng có thể hình dung một cách đầu đủ như thể họ đang được tận mắt chứng kiến. Phóng sự đáp ứng nhu cầu hiểu biết một cách đầy đủ trong quán trình diễn biến của sự kiện ở những vấn đề hoặc những khía cạnh quan trọng nhất của sự kiện đó. Tất nhiên là không phải bất cứ sự kiện nào cũng có thể viết được phóng sự. Nhiều sự kiện mặc dù được coi là điển hình, tiêu biểu, nhưng không đủ bề dày hoặc không được công chúng quan tâm, không có những câu hỏi nhức nhối cần được trả lời thì không thể viết được phóng sự.

Phóng sự thường được gắn liền với những thời điểm mà ở đó đời sống của xã hội đang có những chuyển biến mạnh mẽ.điều quan trọng hơn là vấn đề mà sự kiện đó đặt ra phải đáp ứng được yêu cầu. Thời sự đang được sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Đây là hoàn cảnh có vấn đề thì cũng chưa đủ để cho phóng sự xuất hiện. Còn có một yếu tố quan trọng khác, đó là vai trò của tác giả với tư cách là chủ thể sáng tạo, nhà báo không phải là người chỉ nghi lại sự thật mang quan trọng hơn là phải là người khám phá ra tình thế và linh hồn sự thật.

Cần nhớ rằng, nhiệm vụ của người víêt phóng sự không chỉ là nghi lại mà còn sáng tạo nữa. Không nên diễn tả những người kiên quan đến sự kiện như là những nhân vật có mặt mà cần cho thấy họ là những người tham gia sự kiện, cũng không nên diễn tả hoàn cảnh của sự kiện như những nhân tố trống rỗng mà phải làm cho chúng có hồn, góp phần dẫn dắt và làm cho sự kiện nổi bật lên, tạo điều kiện thuận lợi cho những suy nghĩ của tác giả. Đây là thể loại đòi hỏi tác giả phải có sự chủ động sáng tạo. thái độ của anh ta phải là thái độ của người nhập cuộc, chứ không dừng lại ở cương vị của một người nghi chép, đối với phóng sự, công chúng không chỉ đón đợi thông tin về cái mới mà còn đòi hỏi được biết thái độ thẩm định của tác giả trước cái mới đó. Trong phóng sự hoàn cảnh của sự kiện,sự việc thường được tác giả giới thiệu ngay ở những dòng đầu tiên nhằm tạo ra cho công chúng có được ấn tượng ban đàu đối với sự kiện và những vấn đề nảy sinh ra từ những sự kiện ấy.

* Kết luận: Phóng sự là một loại báo chí có khả năng thông tin thời sự về người thật việc thật một cách sâu sắc trong một quá ttrình diễn biến, vừa thông tin sự kiện, phóng sự còn có khả năng thôn tính lý lẽ, thông tin thẩm mỹ. Tác phẩm phóng sự ngoài việctrình bầy hiện thực còn nhằm giải quyết trong cuộc sống như cách nói của nhà báo Bủnari - Ivaganép.

GHI NHANH

* khái niệm: Ghi nhanh là một thể ký báo chí nhạy bén trong việc phản ánh những sự kiện nổi bật vừa xuất hiện thông qua việc phản ánh những sự kiện nổi bật vừa xuất hiện thông qua vai trò của nhân vật trần thuật nhằm cung cấp ngay lập tức cho công chúng một phác thảo đa diện về các thời điểm ban đầu sinh động nhất của sự kiện với những chi tiết trực tiếp của các nhân chứng.

Ưu thế:

- Phản ánh sự thật nhanh như tin nhưng lại cụ thể và sinh động hơn tin.

- có thể thoả mãn được các nhu cầu hiểu biết sự kiện ngay từ những giây phút đầu tiên của công chúng (những thông tin ban đầu còn nguyên vẹn hơi thở nóng bỏng của sự kiện).

Hạn chế:

Không thể đi sâu vào nguyên nhân diễn biến và kể cả kết quả của sự kiện(con người trong ghi nhanh là con người tính cách như trong phóng sự hay trong ký chân dung).

Ghi nhanh đòi hỏi phóng viên phải xông xáo, linh hoạt, có khả năng phát hiện, khám phá sáng tạo, có kinh nghiệm hoạt động thực tiễn để có thể nhanh chóng khẳng định sự kiện và tìm ra được những góc độ hợp lý nhất để tái tạo sự kiện đó thông qua những chi tiết tiêu biểu, sinh động nhất. Ngoài ra nghi nhanh còn đòi hỏi phóng viên phải có khả năng viết rất nhanh bằng một bút pháp sinh động.

- Việc sử dụng bút pháp tổng hợp, bao gồm tả, thuật kết hợp với những cuộc phỏng vấn xoáy vào những chi tiết nổi bật của kiện là đặc điểm chủ yếu trong bút pháp của thể loại ghi nhanh.

Ngoài ra, tácgiả còn có thể sử dụng kết hợp nhiều thủ pháp như liên tưởng, hồi tưởng,trình bày số liệu hoặc viện dẫn những chi tiết khác để góp phần làm sáng tỏ sự kiện. Đặc biệt những cuộc phỏng vấn ngắn do tácgiả thực hiện đối với các nhân chứng là những ngưòi trong cuộc vừa có tác dụng làm cho bài viết sinh động vừa tạo ra sự khách quan, đa diện trong việc thông tin và thẩm định sự thật.

* Tác phẩm ghi nhanh thường tuân theo một kết cấu đặc trưng gồm 3 phần chính:

- Nêu sự kiện trung tâm (thời điểm, hoàn cảnh, tính chất, vàcó thể là cả những câu hỏi hoặc vấn đề đặt ra).

- minh hoạ soi sáng sự kiện từ những góc độ khác nhau (thông qua các chi tiết tiêu biểu, điển hình phản ánh đúng bản chất của sự kiện. Trong đó đặc biệt chú ý đến những cuộc phỏng vấn ngắn đối với các nhân chứng trực tiếp liên quan đến sự kiện).

- Tóm lại: những nét chính khẳng định hoặc nhấn mạnh ý nghĩa vấn đề mà sự kiện đã đặt ra.

(Ba phần nêu trên tạo thành một mô hình kết hợp giữa diễn dịch và quy nạp)

KÝ CHÂN DUNG

I. Từ "chân dung văn học" đến ký chân dung. Ký chân dung là một thể loại báo chí mà đối tưọng phản ánh là những con người thật, việc thật, tiêu biểu cho một vấn đề hoặc một khía cạnh nào đó mang tính thời sự gắn với những hành động, việc làm cụ thể trong những tình huống hoặc hoàn cảnh điển hình với những bút pháp đặc tả và thái độ thẩm định dứt khoát của tác giả.

  • Đối tượng chủ yếu của ký chân dung,là những con người có thật được coi là tiêubiểu cho một vấn đề hay một khía cạnh nào đó đáp ứng yêu cầu thời sự.

  • Khác với tác phẩm chân dung văn học: Do chấp nhận một đối tượng đa dạng hơn nên tính điển hình của đối tượng trong ký chân dung ở một phạm vi nhỏ, hẹp hơn và chỉ gắn với một bối cảnh hay một thời điểm thời sự nào đó. đương nhiên khi thời điểm đã qua,sự điển hình cũng mất đi để thay vào đó là đối tượng điển hình của một bối cảnh khác.

  • Con người, đối tượng chủ yếu của ký chân dung phải gắn với những hành động, những việc làm cụ thể trong những tình huống hoặc hoàn cảnh điển hình. Ký chân dung triệt để khai thác những hành động đó để nhằm mô tả tính cách của đối tượng. Sự kiện, hoàn cảnh hoặc tình huống là môi trường hành động để đối tượng bộc lộ những phẩm chất tiêu biểu của mình. Như vậy con người hiện lên trong tác phẩm ký chân dung dứt khoát phải là con người hành động.

  • Tác giả chân dung văn học cũng có thể tiếp cận đối tượng của mình rất nhiều góc độ khác nhau với mục đích phát hiện những tâm hồn đẹp đẽ ẩn kích bên trong. ý nghĩa mới độc đáo hơn.

Nói tómlại:

- con người và sự kiện điển hình cùng với vai trò của cái tôi tràn thuật được coi là hạt nhân quy định kết cấu của thể ký chân dung.

* những yêu cầu khi viết ký chân dung:

Nó đòi hỏi tác giả phải có được những khả năng như sau:

- Hiểu biết sâu sắc đối tượng. Có khả năng nắm bắt bản chất cảu đối tượng thông tin những hành động hoặc suy nghĩ việc làm tiêu biểu, giàu ý nghĩa.

- Biết lựa chọn những chi tiết nổi bật nhất để triệt để khai thác chúng phục vụ cho việc tái tạo chân dung.

- Có thái độ thẩm định dứt khoát, đánh giá đúng thực chất của đối tượng. Cần phải thấy rằng ký chân dung không chấp nhận thái độ tô hồng hoặc bôi đen ở bất cứ mức độ nào.

- Có khả năng thể hiện bài viết bằng một bút pháp sinh động. Giàu chất văn học.

* chính luận báo chí: xã luận, bình luận…

Xã luận: Bài văn quan trọng trong một tờ báo bàn luận về một vấn đề có ý nghĩa thời sự (đối với trong nước hoặc ngoài nước) nhằm trình bày quan điểm của tờ báo về vấn đề đó.

KÝ CHÍNH LUẬN

"Ký chính luận là một thể ký báo chí có khả năng thông tin lý lẽ một cách sinh động thông qua việc nêu lên những sự việc ( sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh…) có ý nghĩa, mới nảy sinh trong đời sống, đồng thời thẩm định sự thật đó theo một quan diểm nhất định để rút ra những vấn đề, những kết luận cần thiết nhằm điều chỉnh hành vi của công chúng".

- Ký chính luận là một thể báo chí cái tôi trong ký chính luận là cái tôi thẩm định chứ không phải là cái tôi nhân chứng như trong các thể phóng sự, ghi nhanh, ký chân dung.

- Ký chính luận có khả năng thông tin lý lẽ một cách sinh động, đa dạng.

- Ký chính luận nêu lên những sự việc (tình huống, hoàn cảnh,…) có thật, tiêu biểu, mới nảy sinh trong đời sống.

(Ký chính luận sử dụng những luận cứ mang tính chất thời cơ rất cao- tính thời sự rất cao- tính thời sự để rút ra được những vấn đề, những kết luận có ý nghĩa đối với công chúng.

Kết luận: với nhiệm vụ vừa thông tin sự thật, đông thời thẩm định sự thật , ký chính luận rút ra những vấn đề những kết luận có ý nghĩa để định hướng dư luận theo một quan điểm nhất định, trong bối cảnh hiện nay ký chính luận càng có thêm những điều kiện để trở thành một trong những thể loại xung kích của báo chí.

NHẬT KÝ PHÓNG VIÊN:

"Nhật ký phóng viên là một thể báo chí có nội dung đề cập tới những điều có liên quan tới nghề nghiệp và tácphong làm việc của nhà báo, gắn với những bài viết (hoặc sự kiện báo chí) đã từng gây được ấn tượng đối với công chúng trong qua khứ".

THƯ PHÓNG VIÊN:

- Thư phóng viên là tác phẩm báo chí được viết ra dưới hình thức thư hay đó là những tác phẩm báo chí (mượn hình thức thư từ để tăng thêm sự sinh động về hình thức thông tin nhằm lôi cuốn sự chú ý của công chúng)

- Thư phóng viên trần thuật về những người thật, việc thật điển hình nhưng khả năng thông tin thời sự không nhạy bén. Nói cách khác, yéu tố thời sự trong thư phóng viên là thời sự của một giai đoạn (có khi tới vài tháng). Chứ không cập nhật hàng ngày, hàng giờ như tin hay ghi nhanh.

- cái tôi trong thư phóng viên là nhân tố để liên kết những sự kiện, chi tiết nhưng không ổn định. Nó có thể là cái tôi nhân chứng, cái tôi thẩm định nhưng cũng có lúc chỉ có một vai trò mờ nhạt, điều này có liên quan mật thiết đến giọng điệu của thư phóng viên- một giọng điệu đa dạng.

- Thư phóng viên có kết cấu hình chung như thể et-xe(còn gọi là tiểu luận) của ký văn học. So với các thể ký báo chí khác, bút pháp trong thư phóng viên sinh động hơn, gần gũi hơn với văn học hơn. Đôi chỗ nó đã đạt tới sự lấp lánh của ngôn từ với những so sánh ẩn dụ văn học- điều đó rất hiếm thấy trong các thể thuộc thể loại báo chí nói chung.

- Thư phóng viên là một thể ký báo chí, ngoài khả năng thông tin sự kiện, thông tin lỹ lẽ nó còn có khả năng thông tin thẩm mỹ trong một chừng mực nhất định. Thư phóng viên trần thuật về người thật, việc thật tiêu biểu, nhưng khả năng đáp ứng yêu cầu thời sự không cao./.

( Sưu tầm).





NHỮNG KIẾN THỨC NGHIỆP VỤ BÁO CHÍ CẦN CHO CÁNBỘ , ĐVTN THAM GIA CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN QUA PHƯƠNG TIỆN THÔNG TIN ĐẠI CHÚNG CỦA ĐOÀN- HỘI LHTNVN.

Để góp phần giúp cán bộ Đoàn-Hội LHTNVN và ĐV, TN có khả năng tham gia công tác tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng; chúng tôi sưu tầm tóm tắt một số nét cơ bản về nghiệp vụ báo chí nhằm giúp họ có thể viết được tin, bài, gương, ghi nhanh, phóng sự,... phản ánh được hoạt động Đoàn- Hội của cơ sở mình cho báo chí. Nội dung tóm tắt cụ thể cần giới thiệu gồm:

Nghiệp vụ Báo chí tóm tắt .

(Sưu tầm: Chương trình đào tạo NV Báo chí).

A, TIN:

I, Tin và các đặc điểm của tin báo chí:

1*, TIN LÀ GÌ ?

Là một thể loại thông dụng nhất trong các báo chí ,nó phản ánh nhanh những sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, trực tiếp và dễ hiểu.

2*, SỰ KIỆN , ĐỐI TƯỢNG PHẢN ÁNH CỦA TIN:

Nói đến tin là nói đến sự kiện. Sự kiện là đối tượng nhận thức phản ánh của thể loại tin, đồng thời là một nội dung của tin .

Tuy nhiên không phải mội sự kiện đều trở thành đối tượng của tin tức báo chí, nói cách khác, đối tượng trung tâm mà tin báo chí quan tâm là các sự kiện thời sự cấp bách.

Về thời gian ,sự kiện cấp bách thường ở những dạng sau:

  • Mới xẩy ra.

  • Đang xẩy ra

  • Sắp xẩy ra.

  • Mới phát hiện được.

  • Và thời điểm: Sự kiện thời sự cấp bách thường được tập trung phản ánh vào 2 thời điểm bắt đầukết thúc.

*Các câu hỏi đặt ra khi viết tin( hội đủ 5 W và 1 H):

1, Việc gì xảy ra? What?

2, Việc xảy ra ở đâu? Where?

3, Việc xảy ra khi nào? When?

4, Ai làm việc đó? Who?

5, Tại sao việc xảy ra? Why?

6, Việc xảy ra thế nào (kết quả) ? How?

7, Thái độ của đối tượng có liên quan ? 8 ) Người ta giải quyết sự việc ra sao?

9) Xu thế vận động và ý nghĩa, tác dụng của sự kiện ?


3*)) TÍNH CHẤT KHUYNH HƯỚNG CHÍNH TRỊ CỦA TIN :

  • Tính khách quan (sự kiện khách quan là đối tượng phản ánh của tin tức báo chí ).

  • Mức độ khách quan của nội dung tin cũng không tách rời những quan hệ lợi ích, quan điểm chính trị , xã hội của cơ quan báo chí ( tính giai cấp )……………………………………………………………………………….

II- CÁC THỂ DẠNG TIN BÁO CHÍ:

  • A, Tin vắn: Là một tin rất ngắn, cấu tạo bằng một vài câu trong đó phản ánh những thông điệp cô đọng nhất về sự kiện thời sự.

  • B, Tin ngắn: là một thể tin có các thành phần kết cấu tương đối đầy đủ, chủ yếu phản ánh những thông điệp đặc trưng về nội dung, hình thức của bản thân sự kiện thời sự.

Đặc điểm chính:

+ Nội dung của tin ngắn là những thông điệp quan trọng về quy mô tính chất, nguyên nhân và ý nghĩa của sự kiện thời sự, tin ngắn nhằm mục đích giúp công chúng có những hình dung tương đối đầy đủ về diện mạo của sự kiện thời sự.

+ Thường được sử dụng: Thông tin về một sự kiện thời sự có ý nghĩa quan trọng đối với xã hội. Đây là sư kiện mới xảy ra (đã có khả năng quan sát, nhận biết các chi tiết các trạng thái, phản ánh được diện mạo, quy mô và ý nghĩa xủa nó nhưng chưa có điều kiện nhận thức sâu sắc về sự kiện đó).

c. Tin sâu: (còn gọi là tin chiều sâu)

Là một thể tin có dung lượng lớn (so với tin ngắn và tin vắn), phản ánh trình độ nhận thức về sự kiện thời sự, nói cách khác, tin sâu không chỉ phản ánh diện mạo của sự kiện mà nó còn khám phá các bình diện khác nhau, phân tích đánh giá tính chất, đặc điểm, nhận định về xu thế vận động, ý nghĩa của sự kiện đối với xã hội.

d- Tin tổng hợp: (Về bản chất tin tổng hợp cũng là một hình thức của tin sâu).

- Mục đích tin tổng hợp cũng là tạo khả năng hiểu sự kiện nắm được hình dáng quy mô, kích thước mà cả mối quan hệ phức tạp, các yếu tố chi phối sự phát triển của sự kiện.

- Đặc điểm: + Giúp người đọc biết và hiểu sự kiện, nội dung của tin sâu, phản ánh các bình diện, các quan hệ của sự kiện một cách phong phú, phát hiện và lý giải các tầng sâu của nội dung, các mặt khuất lấp của sự kiện, phán đoán những khả năng khuynh hướng vận động của sự kiện.

+ Giải pháp hầu hết các câu hỏi: Ai, ở đâu, khi nào, bị ảnh hưởng yếu tố nào, tác động đến cái gì, kết quả, hậu quả ra sao, sẽ đi tới đâu,…(cho dù được hình thành dưới quy mô hình gì thì kết cấu của tin sâu vẫn là đầy đủ nhất, hoàn chỉnh nhất)

+ Được sử dụng trong các trường hợp: phản ánh những sự kiện, vấn đề trung tâm sự chú ý trong dòng thời sự chính.

+ Có tính chất tổng kết về một phong trào, chiến dịch một giai đoạn vận động của một sự kiện quan trọng nào đó.

Tin sâu phản ánh những vấn đề sự kiện điển hình, đó là những kinh nghiệm, sáng kiến trong lao động sản xuất, tổ chức đời sống, quản ký kinh tế, hoạt động văn hoá nghệ thuật,,vvv…Những mô hình thực tế tổ chức thực hiện các chính sách chủ trương của Đảng và nhà nước một cách sáng tạo, có hiệu quả đặc điểm quan trọng của nó là có khả năng lớn trong việc tác động đến nhận thức, quan điểm, thái độ của công chúng đối với các sự kiện thời sự.

e- Tin tường thuật: Là thể tin thuật lại sự kiện mà nội dung, bản chất, ý nghĩa của nó (trong thực tế có những sự kiện mà nội dung, bản chất, ý nghĩa của nó chỉ có thể được truyền đạt đầy đủ bằng cách mô tả tường thuật theo lôgic thời gian).

Đặc điểm:

+ Tin tường thuật cũng phản ánh các sự kịên thời sự quan trọng song tập trung chú ý khai thác lôgíc vận động của mỗi sự kiện mỗi chi tiết trong tin tường là một biểu hiện cụ thể hay một giai đoạn nhận định về đặc điểm, ý nghĩa của một giai đoạn vận động của sự kiện.Quan hệ giữa các chi tiết trong thực tế của các sự kiện.

+ Trong tin tường thuật, các chi tiết của sự kiện lần lượt xuất hiện theo thứ tự khách quan, thông thường tin tường thuật được kết cấu theo trình tự. Mỗi đoạn của tin tường thuật là một hay vài chi tiết của sự kiện lôgíc giữa các chi tiết các đoạn trong tin tường thuật cũng chính là lôgíc vận động của sự kiện khách quan.Tuy nhiên khi làm tin, nhà báo vẫn có thể lược bỏ một số chi tiết thấy hợp lý.

+ Phương pháp thể hiện chung của tin tường thuật là kể kết hợp mô tả. Trong khi kể và tả về sự kiện, nhà báo vẫn có thể bộc lộ thái độ, quan điểm của mình qua việc lựa chọn các chi tiết, qua những nhận định, đánh giá trực tiếp.

* Tin tường thuật được sử dụng trong một số trường hợp sau:

+ Tin tường thuật được sử dụng đề phản ánh những sự kiện chính trị - xã hội quan trong như mít tinh, Hội nghị, đại hội, các cuộc đi thăm ngoại giao, thăm làm việc của các đồng chí lãnh đạo cao cấp Đảng, nhà nước, chính phủ, các buổi lễ kỷ niệm long trọng, hoạt động một công trình, lễ hội truyền thống, buổi biểu diễn nghệ thuật, cuộc thi đấu, cuộc xử án, … cuộc động đất, núi lửa, bão lửa…

+ Để làm tin tường thuật, nhà báo bắt buộc phải trực tiếp quan sát, theo diễn biến của sự kiện, sự sáng tạo của người làm tin tường thuật thể hiện ở khả năng chọn lọc các chi tiết quan trọng, tiêu biểu, phát hiện các mối quan hệ cũng như tính chất, ý nghĩa của các chi tiết trong sự kiện.

II- BÀI BÁO:

  • Thuật ngữ bài báo được dùng ở đây là để chỉ một thể loại tác phẩm báo chí có nội dung và hình thức tương đối hoàn chỉnh chất lượng. Thông tin chủ yếu là phản ánh toàn diện về qui mô, tính chất, khuynh hướng vận động các mối quan hệ phong phú của một sự kiện, hiện tượng, vấn đề trong đời sống xã hội và tự nhiên( bài báo là một trong thể loại có lịch sử lâu đời nhất của báo chí).

  • ( Bài báo khoa học mục đích của nó là thông tin về qui mô, tính chất, ý nghĩa của một vấn đề khoa học, đòi hỏi phải giải quyết hoặc thông báo về kết quả, phương pháp, ý nghĩa của một công trình nghiên cứu khoa học đã được hoàn tất).

  • III- PHÓNG SỰ: " Phóng sự là một thể loại đứng giữa văn học và báo chí, có khả năng trình bày, diễn tả những sự kiện, con người, tình huống điển hình trong một quá trình phát sinh, phát triển dưới dạng một bức tranh toàn cảnh vừa khái quát, vừa chi tiết sống động với vai trò quan trọng của nhân vật trần thuật và bút pháp linh hoạt, ngôn ngữ giàu chất văn học".

  • " Phóng sự có mục đích tối thượng là thông tin thời sự về người thật, việc thật trong một quá trình phát sinh, phát triển. Phóng sự sử dụng một bút pháp linh hoạt, sinh động gần với văn học. Cái tôi trần thuật( thuật lại, kể lại,..) trong phóng sự, đó là cái tôi vừa lô gíc, lý trí, giàu lý lẽ và trong một chừng mực nào đó còn sử dụng sức mạnh của cảm xúc thẩm mỹ".

  • ( Chú ý: "Phóng sự văn học(thuộc loại hình kí) ghi chép kịp thời những vụ việc nhằm làm sáng tỏ trước công luận một sự kiện, một vấn đề có liên quan đến hoạt động và số phận của một hoặc nhiều người và có ý nghĩa thời sự đối với một địa phương hay toàn xã hội. Mục dích của phóng sự văn học là cung cấp cho công chúng những tri thức phong phú, đầy đủ, chính xác, để họ có thể nhận thức, đánh giá đúng người và việc mà họ đang quan tâm theo dõi. Vì thế người viết phóng sự thường sử dụng nghiệp vụ báo chí")


Biến thể của phóng sự là "phóng sự điều tra": cái tôi trong phóng sự điều tra không đơn giản là cái trần thuật. Nó là cái tôi điều tra, nghiên cứu tri thức, có lý lẽ, có chính kiến rõ ràng. sức mạnh của phóng sự điều tra củng chính là ở chỗ đó. Bức tranh vừa chi tiết, vừa toàn cảnh về sự thật mà tác phẩm thuộc biến thể này xây dựng nên có thể làm bằng lòng những công chúng khó tính nhất". Ở phương Tây có đề ra 6 W về phóng sự:

1,What- cái gì đã xảy ra?

2, Where- xảy ra ở đâu?

3, When- xảy ra bao giờ


4, Who- xảy ra với ai?

5, Wich- xảy ra thế nào?

6, Why- tại sao xảy ra?

IV- GHI NHANH: Ghi nhanh là một thể ký báo chí nhạy bén trong việc phản ánh những sự kiện nổi bật vừa xuất hiện thông qua vai trò của nhân vật trần thuật nhằm cung cấp ngay lập tức cho công chúng một phác thảo đa diện về cái thời điểm ban đầu sinh động nhất của sự kiện với những chi tiết tiêu biếu nhất, gây ấn tượng nhất và sự chứng kiến trực tiếp của các nhân chứng.

( Trần thuật:Phương diện cơ bản của phương thức tự sự(kể chuyện), là việc giới thịêu, khái quát, thuyết minh, miêu tả đối với nhân vật, sự kiện, hoàn cảnh, sự vật theo cách nhìn của một người trần thuật nhất định).

Ch ỳ ý:Tự sự là phương thức trỡnh bày 1 chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến 1 kết thúc, thể hiện 1 ý nghĩa.

* KÝ: Một loại hình văn học trung gian, nằm giữa báo chí và văn học, gồm nhiều thể, chủ yếu là văn xuôi, tự sự, như: bút ký, hồi ký, du ký, phóng sự, ký sự, nhật ký, tùy bút,...

- Ký văn học gồm 10 thể loại với những tính chất khác biệt.

- Ký báo chí bao gồm 7 thể loại (với tính chất không khác nhau nhiều lắm). Đó là các thể: phóng sự, ghi nhanh, ký chân dung, ký chính luận( xã luận, bình luận, chuyên luận, phiếm luận), nhật ký phóng viên, sổ tay phóng viên và thư phóng viên( trong đó phóng sự đóng vai trò hạt nhân của toàn bộ loại thể, trong ký văn học cũng có thể phóng sự).

Ký báo chí không những coi sự thật là đối tượng phản ánh mà còn là mục đích tối thượng. Đó là một thể loại đầy sức mạnh bởi khả năng trình bày về hiện thực dưới dạng một bức tranh vừa có tính khái quát, vừa chi tiết sống động ở những khíâ cạnh đang chứa đựng mâu thuẫn.

Ký báo chí ( và các thể loại báo chí nói chung) không chấp nhận hư cấu dưới bất cứ hình thức nào. Các thể ký báo chí dù có kết cấu linh hoạt và bút pháp sinh động như thế nào cũng không được phép vượt qua nguyên tắc mang tính qui luật của loại hình này( nghĩa là không được bịa đặt ra những cái không có thật).


  • " Đề tài tác phẩm: là một ph­ương diện của nội dung tác phẩm, nó chỉ phạm vi hiện thực cụ thể đã đư­ợc nhà văn nhận thức, lựa chọn và phản ánh trong tác phẩm. Bất kỳ tác phẩm văn học nào cũng có một đề tài nhất định xem như­ một nhân tố t­ương ứng với đối t­ượng riêng của tác phẩm.

Tư­ t­ưởng tác phẩm: là sự đánh giá và bộc lộ ý nghĩa của những gì đã đ­ược thể hiện, là cách giải quyết vấn đề đã đặt ra trong tác phẩm theo một khuynh hư­ớng nhất định vốn có ở lập trư­ờng, quan điểm của tác giả.

Tư­ t­ưởng tác phẩm chính là sự bộc lộ t­ư t­ưởng tác giả bằng tác phẩm văn .

Ph­ương pháp sáng tác văn học:

Ph­ương pháp là cách thức giúp chủ thể thực hiện một công việc một cách có hiệu quả( phư­ơng pháp là cấp cụ thể hoá của ph­ơng pháp luận, nh­ưng đồng thời nó lại là một công cụ độc lập của chủ thể nghiên cứu khoa học).

" Phong cách là một cấu trúc hữu cơ cuả tất cả các kiểu lựa chọn tiêu biểu, hình thành một cách lịch sử, và chứâ đựng một giá trị lịch sử có thể cho phép ta nhận diện một thời đại, một thể loại, một tác phẩm, hay một tác giả.

ĐN: " Phong cách là cách diễn đạt riêng của mỗi ng­ười, mỗi trư­ờng phái, hay môĩ thời đại, về mặt tư­ t­ưởng và tình cảm".

  • Phư­ơng pháp là linh hồn của một nội dung vận động- đ­ược biểu hiện thành những giải pháp khắc phục trở ngại để từ khởi điểm(A) đạt tới mục đích (B) một cách tối ư­u.

  • Ph­ương pháp sáng tác là linh hồn của một nội dung hoạt động sáng tạo nghệ thuật- đ­ược biểu hiện thành các bình diện mang tính chất các giải pháp thẩm mỹ nhằm khắc phục các trở ngại để từ chân lý đời sống đạt tới chân lý nghệ thuật một cách tối ­ưu.

    • Ký sự( thuộc loại kí tự sự: kí sự, phóng sự, truyện kí, du kí, hồi kí, kí sự lịch sử):

  • Kí sự chủ yếu ghi lại những diễn biến khách quan của cuộc sống và con ng­ười thông qua những sự kiện. Trong kí sự phải tôn trọng tiếng nói khách quan của sự kiện. Ng­ười viết kí có quyền bình luận, phân tích nh­ưng chủ yếu vẫn là tiếng nói của bản thân sự sống đang vận động và phát triển. Tác giả phải biết phát hiện và chọn lọc để làm nổi lên những điển hình xã hội tiêu biểu, những con ng­ười và sự việc giàu ý nghĩa xã hội và sức khái quát.

- Phóng sự: " Đư­ợc viết ra nhằm giải đáp những vấn đề nào đó mà xã hội đang quan tâm. Ng­ười viết trình bày một cách khách quan diễn biến của của câu chuyện, sự việc, đồng thời cũng nhằm chứng minh cho một kết luận của mình hoặc từ đó đề xuất ra những vấn đề xã hội nhất định. Phóng sự rất xác thực trong trong sự việc và chi tiết như­ng có khuynh hư­ớng rõ rệt. Phóng sự đòi hỏi phải rất kịp thời, phản ánh đ­ược câu chuyện đang diễn biến hoặc vừa kết thức, nói lên đư­ợc thực chất và xu thế vấn đề. Phóng sự là một thể văn xung kích". Ng­ười viết phóng sự giỏi trư­ớc hết phải là một ng­ười có trách nhiệm với ngòi bút, với chân lý cuộc sống, phải biết xông xáo đi sâu vào thực tế đời sống có năng lực phát hiện và khái quát hoá".

..................................vvvv....................


V- KÝ CHÂN DUNG: " Ký chân dung là một thể ký báo chí mà đối tượng phản ánh là những con người có thật, tiêu biểu cho một vấn đề hoặc một khía cạnh nào đó mang tính thời sự gắn với những hành động, việc làm cụ thể trong những tình huống hoặc hoàn cảnh điển hình với những bút pháp đặc tả và thaí độ thẩm định dứt khoát của tác giả".

  • Ký chân dung: nổi bật ở khả năng tái tạo những chân dung của những con người có thật, tiêu biểu trong đời sống; coi con người là đối tượng chủ yếu. Con người trong tác phẩm ký chân dung phải dược tái hiện cùng với nhưẽng sự việc, sự kiện tiêu biểu để có thể chứng minh cho phẩm chất tốt hoặc xấu mà tác giả muốn khẳng định.

  • ( Chú ý: chân dung văn học diễn tả diện mạo của con người cụ thể, có thật, sao cho truyền được thần thái sống động của người đó, phát hiện đặc điểm riêng cá nhân, độc đáo, không lặp lại của một nhân cách với thế giới tinh thần của nó. Phương pháp của chân dung văn học là phương pháp của thể kí. Nó không thiên về cốt truyện).

  • Dạng bài "Người tốt việc tốt"- một biến thể của ký chân dung.

V-KÝ CHÍNH LUẬN:

  • " Ký chính luận là một thể ký báo chí có khả năng thông tin lý lẽ một cách sinh động thông qua việc nêu lên những sự việc( Sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh,…) có ý nghĩa, mới nảy sinh trong đời sống, đồng thời thẩm định sự thật đó theo một quan điểm nhất định để rút ra những vấn đề, những kết luận cần thiết nhằm điều chỉnh hành vi của công chúng".

*Chính luận báo chí: Xã luận, bình luận, chuyên luận, phiếm luận,...…

  • Xã luận: Bài văn quan trọng(dạng ký chính luận) trong một tờ báo bàn luận về một vấn đề có ý nghĩa thời sự quan trọng( đối với trong nước hoặc ngoài nước) nhằm trình bày quan điểm của tờ báo về vấn đề đó.

  • Bình luận: Bài ký chính luận bàn và nhận định đánh giá về một tình hình, một vấn đề nào đó.

  • Chuyên luận: Bài ký chính luận chuyên bàn về một vấn đề chuyên môn, học thuật nào đó hoặc vấn đề thời sự chính trị,....vvv......


Nếu nghiên cứu và xây dựng một chương trình tập huấn cho cán bộ, ĐVTN những nội dung tóm tắt cơ bản về nghiệp vụ báo chí trên đây và hướng dẫn họ đọc thêm các ví dụ tiêu biểu về từng thể loại trên báo, tạp chí,.....thì có thể giúp họ viết được tin, bài, gương, ghi nhanh, phóng sự,..... cung cấp cho báo chí của Đoàn-Hội LHTNVN. Và như vậy tuổi trẻ có thể tham gia diễn đàn báo chí một cách thuận lợi, đáp ứng yêu cầu./.

( Người sưu tầm, tóm tắt: Trần Việt thao- VP CQ Tỉnh đoàn Thanh hóa- nguyên là phóng viên CM phát thanh ‘Tuổi trẻ Lam Sơn” từ 1993- 1998).





7