DMCA.com Protection Status

TƯ VẤN CHỌN TRƯỜNG VÀ CHỌN NGHỀ HỌC cho hs THPT  quan tâm

Được viết bởi: Trần Việt Thao

Cập nhật lúc 15:10 ngày 24/05/2018

Tài liệu tham khảo:

“ Phần IV. TƯ VẤN CHỌN TRƯỜNG VÀ CHỌN NGHỀ HỌC
1. NÊN CHỌN NGÀNH, CHỌN TRƯỜNG NHƯ THẾ NÀO?

Trước mỗi kì tuyển sinh băn khoăn của các thí sinh là sẽ chọn ngành gì? trường nào để đăng kí dự thi.
Thực tế cũng đã chỉ ra rằng việc chọn ngành, chọn nghề có vai trò cực kỳ quan trọng. Nếu lựa chọn sai lầm sẽ là một sự lãng phí rất lớn cho bản thân, gia đình và xã hội.
Là những người làm trong ngành giáo dục, chúng tôi cho rằng “Hướng nghiệp và tuyển sinh tuy hai mà là một”. Thi vào ngành nghề nào? Trường nào? Có thể nói có nhiều tiêu chí lựa chọn. Chúng tôicho rằng xuất phát điểm của thí sinh khi cân nhắc chọn nghề là phải dựa vào sở thích, sở trường, năng khiếu. Đây là điều quan trọng và cốt lõi nhất, nếu lựa chọn xuất phát từ sở trường, năng khiếu thì sẽ bềnvững và có khả năng phát huy tốt nhất năng lực của bản thân và thường có sự thành đạt cao. Tiếp đến là các thí sinh cần cân nhắc nhu cầu việc làm của ngành này, điều đó ảnh hưởng rất lớn đến cơ hội tìm kiếmcông việc của mình. Hiện tại ở nước ta đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá do vậy đa phần các lĩnh vực đều sẽ cần đến một nguồn nhân lực lớn đang trong tương lai, tuy nhiên nếu thí sinh chọn lựa lĩnh vực công nghệ, lĩnh vực mới, lĩnh vực chuyên môn thì khả năng tìm kiếm việc làm sau này sẽ dễ dàng hơn.
Sau khi đã chọn ngành, nghề mình thích, thí sinh cần quan tâm đến việc tiếp theo là những trường nào đào tạo ngành đó, thi khối nào? Tuy nhiên, cùng một ngành nhưng điểm chính của các trường có thể khác nhau, do đó thí sinh lại căn cứ vào kết quả học tập của mình (thông qua các lần thi thử) để lựa chọn trường mà mình có khả năng đỗ cao nhất.
Tránh việc trèo cao ngã đau (thí sinh cần dựa vào điểm chuẩn các năm trước, chỉ tiêu tuyển của năm nay, vị trí trường đó đặt cơ sở …)
Nếu các thí sinh cân nhắc cẩn thận, có tham khảo ý kiến của gia đình (bố, mẹ, anh, chị…) thầy cô và bạn bè, chúng tôi tin rằng các bạn sẽ chọn lựa cho mình một ngành nghề phù hợp nhất và khả năng đỗ cao nhất. Chúng tôi xin trích nguồn thông tin tham khảo giúp các em có phân tích và lựa chọn tốt nhất sau:
Trên thực tế, tại một số trường THPT trên cả nuớc nói chung, có tới 57,78% HS lựa chọn dựa trên sở thích và nguyện vọng của cá nhân, 35% là do sự rủ rê của bạn bè, trong khi chỉ 15,6% lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở hiểu biết về khoa học hướng nghiệp. Khoảng 58% HS chưa thực sự hiểu về bản thân mình (tính cách, năng lực), và tới 62,67% chưa hiểu về đặc điểm, tính chất của nghề mình lựa chọn. Khoảng 45% HS chưa hiểu rõ về tầm quan trọng của việc chọn nghề phù hợp cho tương lai của chính mình.
Như vậy, nguyên nhân HS chọn nghề chưa đúng là do 46,2% HS thiếu kiến thức và điều kiện để hiểu rõ bản thân và nghề nghiệp, gần 37% HS chỉ quan tâm tới việc thi đỗ ĐH bất kể ngành đó có phù hợp với mình hay không, và một số lượng không nhỏ (23,1%) chưa quan tâm và có kế hoạch cụ thể cho tương lai. Hơn thế là, trong xã hội lâu nay vẫn tồn tại cách nghĩ, chỉ vào đại học mới có danh tiếng, dẫn đến nạn "bằng cấp" khi tuyển dụng ở các cơ quan, doanh nghiệp; trong khi nhu cầu nguồn nhân lực không chỉ cần đến "thầy" mà cần cả "thợ". Thực tế còn cho thấy, phần lớn học sinh tốt nghiệp THPT nhất thiết phải dự thi đại học, cao đẳng; không đỗ mới chuyển sang học TCCN hoặc học nghề. Số còn lại có thể ở nhà ôn tập và chờ năm sau thi tiếp hoặc tìm kiếm việc làm khác. Trên thực tế, theo con số thống kê, quy mô tuyển sinh vào các trường đại học, cao đẳng năm học hàng năm chiếm khoảng 43,8% học sinh tốt nghiệp THPT. Trong khi đó, học sinh tốt nghiệp THPT vào học TCCN chiếm 30,3% và một số ít học nghề. Mỗi năm cả nước vẫn còn khoảng 156.000 học sinh tốt nghiệp THPT không học nghề nào? Mặt khác, số học sinh bỏ học và trượt tốt nghiệp THPT còn khá nhiều. Ðiều này gây lãng phí lớn vì nếu những học sinh này được học nghề từ sớm thì hiệu quả kinh tế, xã hội sẽ cao hơn nhiều. Vấn đề đặt ra là tìm những giải pháp thiết thực cho việc Hướng nghiệp và phân luồng cho học sinh THPT.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, nguyên nhân khiến việc Hướng nghiệp và phân luồng cho học sinh sau khi thi THPT hạn chế là do nhận thức của học sinh và phụ huynh về việc chọn nghề còn rất phiến diện, tâm lý chọn nghề chung của học sinh mang tính may rủi, thiếu thông tin. Chọn nghề theo áp đặt của người lớn, theo thời thượng, chọn nghề ở bậc đại học, chọn nghề theo “mác” theo “nhãn”, chọn nghề nổi tiếng dễ kiếm tiền… mà quên mất một điều là không biết có phù hợp với năng lực, khả năng, điều kiện của bản thân hay của con mình hay không. Theo số lượng được khảo sát trình độ đào tạo nghề mà học sinh hướng nghiệp sau khi tốt nghiệp phổ thông là: Đại học 95.9% chỉ có 3.7% số học sinh định hướng vào cao đẳng, 0.4% học sinh định hướng vào trung cấp chuyên nghiệp. Những ngành nghề học sinh muốn chọn là khối ngành kinh tế với 48.6% , ngành có tỷ lệ chọn thấp là ngành ngư nghiệp với 0.3%. Những sốliệu trên cho thấy tình trạng mất cân đối trong việc lựa chọn bậc học, ngành nghề của học sinh trung học phổ thông. “Thừa thầy thiếu thợ” lâu nay là bài toán hóc búa đối với việc phát triển nguồn nhân lực của xã hội.Theo thống kê Việt Nam xếp thứ 53/59 quốc gia mất cân đối nghiêm trọng. Cụ thể: cứ một cán bộ tốt nghiệp ĐH có 1.16 cán bộ tốt nghiệp trung cấp, có 0.02 công nhân kỹ thuật, trong khi đó tỷ lệ này củathế giới là 1/4/10. Cũng tại nước ta cứ một vạn dân thì có 181 sinh viên đại học, con số này của thế giới là 100.
Cẩm nang tư vấn thi THPT Quốc gia năm 2018 – THPT Thuận Thành số 1
Ban TTTVTS – THPT Thuận Thành số 1 Trang
104/194
2. CÁC BƯỚC CHỌN NGHỀ HIỆU QUẢ
Với bài viết này tôi xin tổng hợp một số quy tắc đơn giản để các bạn áp dụng nhanh và hiệu quả nhằm “định vị” lại một thương hiệu cá nhân đáng giá nhất – đó chính là bạn. Để khi một ai nhắc đến tên bạn họ đều biết và hiểu rằng bạn đang thực hiện 1 sứ mệnh trong cuộc đời mình.
Cách chọn nghề chủ yếu hiện nay
Trên 80% các bạn sinh viên được hỏi: Tại sao em chọn trường này, học ngành này? Câu trả lời thường là: “Do Ba Mẹ em muốn em trở thành….” Và khoảng 10% trả lời: “do em thấy nghề này “hot”, dễ tìm việc làm hoặc nghề này lương cao”… Cá biệt một số khác thì “do thấy bạn thi trường này nên thi chung cho vui”… Chỉ khoảng từ 2-5% sinh viên trả lời: “Em thích ngành này, em muốn trở thành một chuyên gia hàng đầu trong ngành…”
Và khi các bạn sinh viên bước đến giai đoạn kết thúc giai đoạn học đại học các bạn lại một lần nữa phân vân rằng sẽ tiếp tục tìm việc đúng theo chuyên môn được đào tạo hay dũng cảm rẽ hướng đi mới phù hợp hơn với con người mình…. Lúc đó các bạn lại bắt đầu lại quá trình chọn nghề, việc mà các bạn đáng ra đã thực hiện thật kỹ lưỡng và chính xác từ lâu.
Hậu quả phải trả là cái giá quá đắt
Những cách chọn lựa ngành nghề sai lầm này để lại những hậu quả thực sự nặng nề đối với mỗi cuộc đời, khi bạn đã quyết định sai lầm và dành hầu hết quãng thời gian tuổi trẻ của mình để xây dựng lên một căn nhà với nền móng yếu kém, tốn rất nhiều chi phí nhưng không sử dụng được. Nguyên tắc vàng để thành công trong công việc mà gần như tất cả các cuốn sách hướng nghiệp đều nhắc tới đó là: niềm đam mê. Việc chọn sai ngành nghề phù hợp với bản thân biến những ngày đến công ty, sở làm là những khoảng thời gian cực hình, mệt mỏi, làm việc cho qua ngày… và bạn chỉ mong đến ngày nhận lương.
Cuộc sống của bạn thiếu hương vị và vốn hấp dẫn tuyệt vời của nó. Từ đó, công việc không phát triển, thu nhập không cải thiện, đời sống tinh thần xa xút, sức khỏe, những người gia đình bị ảnh hưởng tiêu cực theo. Lúc đó bạn luôn cảm thấy mình chỉ tồn tại và thầm ước ao về một cuộc sống ý nghĩa hơn. Để tránh rơi vào tình trạng kia, bạn có thể làm các bước sau.
Các bước cần thực hiện để chọn nghề phù hợp với bản thân
1. Bước 1: Xây dựng danh sách 10 công việc bạn thích thú

Một số bạn trẻ năng động dễ dàng xác định được danh sách này. Tuy nhiên, với một số lượng lớn khác để có được danh sách này thật không dễ. Bạn hãy nhìn lại bản thân, liên tưởng những người quen của anh chị, ba mẹ, những cô chú, anh chị đã đi làm mà bạn quen biết, và hình dung xem bạn thích trở thành người giống ai nhất? Một sĩ quan công an, một cô thư ký, một bác sỹ phẫu thuật hay là một giáo viên… Hãy liên tưởng tuổi thơ lúc bạn còn nhỏ bạn thích trở thành ai? Hãy kiểm tra xem bây giờ mình còn thích không! Từ đó ghi ra giấy 10 công việc (hình tượng) mà bạn nghĩ rằng mình thích thú và hạnh phúc khi trở thành họ.
Chúng tôi cung cấp cho các em thông tin về các công việc, nghề nghiệp sau (tài liệu về nghề nghiệp)
2. Bước 2: Chọn khoảng 5 công việc bạn cho là phù hợp nhất với các tố chất, kỹ năng, khả năng
của bạn từ danh sách trên

Việc chọn lựa các công việc bạn nghĩ là mình yêu thích đã đảm bảo được bạn sẽ có cảm hứng, niềm yêu thích và đặc biệt đam mê khi làm việc, tuy nhiên bạn cần dựa vào các tố chất, năng lực và khả năng của mình có phù hợp với nghề nghiệp, công việc đó không. Bạn cần nhìn lại thật kỹ bản thân mình, đồng thời nhờ sự tư vấn của các chuyên gia, các anh chị đi trước nhận xét về bản thân mình. Những đánh giá của họ sẽ giúp bạn có được cái nhìn chủ quan và khách quan về bản thân. Những tiêu chí cố định như tiêu chuẩn về chiều cao, ngoại hình… đối với số ngành nghề dễ dàng nhận thấy nhưng những tiêu chí về tính cách: bạn thích làm việc trong môi trường năng động, gặp gỡ nhiều người, bạn có kỹ năng giao tiếp tốt hay bạn thích làm việc trong môi trường yên tĩnh nếu bạn là người trầm tính, ít nói… Bạn thích đi đây đó hay thích cố định? Bạn thích công việc nhẹ nhàng hay cần môi trường áp lực, cạnh tranh… Bạn có khiếu với máy móc hay năng khiếu là một MC, một ca sĩ hay một tư vấn viên qua điện thoại thì cần chất giọng hoặc giọng nói hay…
Sau khi ghi ra giấy các tố chất của mình, bạn hãy xem xét từ 10 nghề bạn yêu thích chọn lấy 5 nghề nào phù hợp nhất với bạn.
Hoàn thành danh sách này bạn sang bước 3.
3. Bước 3: Xác định những nghề “Hot” hoặc tiềm năng phát triển mạnh
Hoàn thành xong bước 2 bạn đã đạt được một số tiêu chí quan trọng trong chọn nghề. Và đảm bảo rằng bạn chắc chắn sẽ có một nghề ưng ý trong tương lai: phù hợp với sở thích và các tố chât của bản thân. Tuy nhiên người khôn ngoan luôn biết chọn những giải pháp tốt nhất. Với danh sách có được từ bước 2 bạn hãy cân nhắc, nhờ chuyên gia tư vấn nên chọn ngành nghề nào phù hợp với xu hướng phát
Cẩm nang tư vấn thi THPT Quốc gia năm 2018 – THPT Thuận Thành số 1
Ban TTTVTS – THPT Thuận Thành số 1 Trang
105/194
triển tương lai của nền kinh tế, xã hội. Ngành nghề đó có được xã hội tạo điều kiện để bạn dễ dàng đạt được những thành tựu nhất khi đầu tư phát triển hay không…
Thông thường tôi khuyến khích các bạn chọn 3 ngành để back up (hỗ trợ) cho nhau. Vì khi các bạn tìm việc có thể sẽ không kiếm được ngành này thì vẫn có nhiều cơ hội với 2 ngành nghề còn lại. Cá nhân tôi, tôi chọn làm việc trong lĩnh vực: Giáo dục, Du lịch, Nhà hàng Khách sạn. Tôi sẽ trở thành một Marketer đồng thời là nhà Tư vấn chuyên nghiệp trong tương lai.
Ngay sau khi đọc xong bài này bạn hãy nhìn lại mình nhé!
Nếu bạn chưa hài lòng với công việc hiện tại hãy nghiêm túc tìm ra nguyên nhân và nếu thật sự cần công việc khác, ngành nghề khác thì hãy thực hiện theo các bước trên.
Lưu ý quan trọng:
Tuy nhiên nếu áp dụng các bước trên chỉ đơn thuần giúp bạn có một công việc tốt phù hợp với sở thích, các tố chất cũng như sẽ đảm bảo thu nhập cho bản thân bạn và có thể bạn sẽ giàu có như những triệu phú, tỉ phú. Vậy điều đáng LƯU Ý ở đây là gì? Tiếp theo đây tôi sẽ giới thiệu cho bạn một việc bạn phải luôn thực hiện trước, trong và sau khi thực hiện các bước chọn nghề trên. Bạn phải luôn đặt và trả lời câu hỏi: “Sứ mệnh của cuộc đời tôi là gì?” Mỗi một người sinh sống điều phải có một ý nghĩa, một giá trị và giá trị đó phải phục vụ cho lợi ích của cộng đồng. Nếu bạn không gắn các bước chọn nghề với sứ mệnh của mình thì ý nghĩa của cuộc đời bạn, lý do để bạn lao động có thể trở nên vô nghĩa. Lúc đó, dù bạn có thực hiện đầy đủ các bước chọn nghề trên bạn vẫn rất khó đạt được thành tựu trong công việc gắn liền với tâm trạng hạnh phúc trong cuộc sống.
Cách huy động các nguồn lực hỗ trợ
Để thực hiện hoàn thành các bước trên đối với mỗi cá nhân sẽ khác nhau. Có người hiện xác định đúng nghề mong muốn, có người sẽ không. Điểm khác nhau giữa họ đó chính là: Ai thực sự quyết tâm để tìm được con đường và mục đích sống của mình. Ngay khi bạn nhận thức được sự cần thiết phải quyết định tương lai của chính mình, bạn sẽ phải tìm kiếm, tìm kiếm và tìm kiếm mục đích sống, mục tiêu cuộc đời… và chỉ dừng lại khi bạn đã thực sự thỏa mãn được niềm đam mê, hoàn thành tốt công việc để phục vụ cho sứ mệnh đã đề ra. Tuy nhiên đối với học sinh phổ thông, sinh viên các bạn cần sự hỗ trợ để quyết định chọn nghề. Tôi xin đưa ra một số kênh hỗ trợ hiệu quả sau đây:
- Hãy tìm gặp những người bạn quen biết đang thành đạt tại công việc và có những đóng góp cho lợi ích cộng đồng;
- Hãy nhờ những chuyên gia tư vấn giáo dục;
- Hãy đọc sách, xem báo, coi tivi;
- Hãy sử dụng Internet: Forum, website tư vấn học hành, website tuyển dụng, mạng việc làm và đặt biệt là Ông thầy Google. Gần như bạn có thể tìm thấy tất cả các câu hỏi bạn cần khi biết cách tìm
kiếm thông tin trên các công cụ tìm kiếm (Search Engine). Ở Việt Nam: Google là lựa chọn số 1.
- Hãy tham gia hội thảo, các chương trình Tư vấn, hướng nghiệp. Rất nhiều trung tâm, viện đào tạo thường xuyên tổ chức các buổi hỗ trợ cho học sinh cấp III, sinh viên các trường đại học. Bởi các trung tâm hiểu rằng, có số lượng rất lớn các học sinh, sinh viên vẫn còn mù mịt trong định hướng công việc, cuộc sống. Khi làm việc ở BMG International Education, đơn vị chuyên đào tạo Marketing, đào tạo PR
tôi thường xuyên tổ chức các chương trình này và luôn được sự đón nhận của rất đông sinh viên tại các trường đại học tại Tp. HCM. Các bạn đã thu được những giá trị rất lớn để nâng cao tư duy, kiến thức và có cơ hội kết nối, tạo mối quan hệ mới.
Chọn nghề - quyết định quan trọng cả đời
Có bao giờ bạn tự hỏi: “Mình nên theo đuổi công việc nào để xây dựng sự nghiệp?”. Sẽ có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc bạn quyết định chọn lựa ngành nghề nào. Chúng tôi có bốn gợi ý sau đây.
Xác định thế mạnh của bạn phù hợp với công việc bạn mơ ước
Bạn cần hết sức thực tế khi xác định công việc yêu thích của mình. Hãy tự hỏi bạn thích làm việc gì nhất. Điều quan trọng là bạn cần có thế mạnh và khả năng phù hợp với yêu cầu của công việc này.
Ví dụ, nếu bạn thích gặp gỡ nhiều người và có khả năng giao tiếp tốt, bạn có thể hướng mình phát triển ở lĩnh vực quan hệ công chúng. Hoặc nếu bạn giỏi môn toán và yêu thích công việc tính toán, bạn có thể nghĩ đến nghề nghiệp trong lĩnh vực tài chính, đầu tư hay ngân hàng.
Bạn cũng nên cân nhắc những điều bạn không thích, thậm chí là ghét nhất bởi vì nhiều công việc có vẻ rất thú vị nhưng lại có một số yếu tố không phù hợp với bạn.
Điều gì quan trọng nhất đối với bạn?
Thu nhập cao, cơ hội phát triển nghề nghiệp, cả hai, một công việc nhàn hạ và ổn định, hay còn điều gì khác nữa? Bạn nên cân nhắc kỹ việc bạn mong muốn gì ở công việc trong tương lai. Đa số nhân viên có xu hướng chọn những công việc có cơ hội phát triển nghề nghiệp bởi vì sớm hay muộn họ sẽ có thu nhập cao hơn từ những cơ hội như thế.
Đánh giá hướng phát triển của ngành nghề bạn muốn theo đuổi
Bạn hãy tìm hiểu thật kỹ hướng đi lâu dài của ngành nghề mà bạn dự định theo đuổi. Bạn có thể sẽ phải đối mặt với những rủi ro nào? Trong trường hợp ngành nghề yêu thích của bạn có một tương lại khá mờ mịt trong vòng 5 - 10 năm tới (bạn có thể dựa vào những số liệu thống kê trên các phương tiện truyền thông hay dùng khả năng phán đoán của mình để xác định), bạn nên chuyển hướng sang ngành nghề khác có khả năng phát triển tốt hơn.
Quyết định chọn nghề
Có thể bạn có nhiều lựa chọn cho sự nghiệp trong tương lai; nhưng bạn phải xác định được công việc nào thật sự quan trọng và hấp dẫn nhất đối với bạn. Bạn nên so sánh giữa điều lợi và bất lợi của từng lựa chọn để đưa ra quyết định đúng đắn.
Có một cách đơn giản giúp bạn đấy: bạn hãy lên một danh sách liệt kê những lợi thế và những bất lợi của công việc bạn yêu thích. Khi đó bạn sẽ so sánh dễ dàng hơn. Bạn cũng có thể tham khảo ý kiến của những người có kinh nghiệm để có được những lời khuyên hữu ích.
Hãy nhớ rằng, một quyết định trước đây không bao giờ ràng buộc bạn mãi mãi. Trong quá trình làm việc, có thể bạn sẽ mong muốn phát triển theo một hướng khác, vì thế, đừng ngại thay đổi. Luôn có những cơ hội mới đang chờ đón phía trước giúp bạn tìm hướng đi phù hợp nhất cho mình.
Làm sao để chọn nghề phù hợp
Chọn cho mình một nghề nghĩa là chọn cho mình một tương lai. Việc chọn nghề thực sự quan trọng và vô cùng cần thiết. Chọn sai lầm một nghề nghĩa là đặt cho mình một tương lai không thực sự an toàn và vững chắc.
Không phải ai cũng có thể trả lời được câu hỏi: Làm thế nào chọn được một nghề phù hợp. Chính những nghĩ suy và trăn trở rằng tôi có phù hợp nghề này hay không, tôi có thực sự yêu thích nghề này hay không, nghề này có tương lai hay không… là những vấn đề cần được giải quyết khi bắt đầu quá trình chọn một nghề phù hợp.
Trước nhất, cần phải vượt qua sự tác động của những tư tưởng và quan điểm chưa thực sự đúng đắn và hợp lý khi chọn nghề:
- Chọn nghề theo sự áp đặt của người lớn, người khác;
- Chọn nghề theo chuẩn của nhóm, của bạn bè và của người yêu;
- Chọn nghề may rủi;
- Chọn nghề chỉ ở bậc Đại học;
- Chọn nghề theo “mác”, theo “nhãn”;
- Chọn nghề nổi tiếng, dễ kiếm tiền;
- Chọn nghề “gấp, rút” mà không có sự kiên nhẫn, hy sinh;
- Chọn nghề không nghĩ đến những điều kiện có liên quan như: điều kiện kinh tế cá nhân hoặc gia đình, thời gian học nghề, tuổi thọ của nghề, đầu ra của nghề…
Thứ đến, muốn chọn nghề phù hợp thực sự, cần phải chú ý thực hiện thật tốt các khâu trong quá trình hướng nghiệp. Không thể chờ đợi việc được hướng nghiệp mà bản thân mỗi người phải thực hiện sự tự hướng nghiệp cho chính mình bằng những nỗ lực tốt nhất có thể có của cá nhân.
Để chọn nghề phù hợp nhất thiết mỗi cá nhân cần phải:
1.Tìm hiểu nhiều nhất có thể có về những ngành nghề trong xã hội.
Trong mỗi ngành nghề, ít nhất là phải biết yêu cầu về nghề, triển vọng nghề nghiệp, mức lương, thị trường lao động… Ngoài ra, phải tìm hiểu cả môi trường làm việc, những thách thức nghề nghiệp, những khó khăn và thuận lợi trong nghề nghiệp…
Điều này chỉ được thực hiện khi cá nhân tìm được hoặc tiếp cận được bảng họa đồ nghề hoặc chí ít là những thông tin cần thiết về nghề qua một hướng dẫn nào đó:
- Tên nghề và những chuyên môn thường gặp trong nghề;
- Nội dung và tính chất lao động của nghề;
- Những điều kiện cần thiết để tham gia lao động trong nghề;
- Những chống chỉ định y học;
- Những điều kiện đảm bảo cho người lao động khi làm nghề;
- Những nơi có thể học nghề;
- Những nơi có thể làm việc sau khi học nghề.
Bên cạnh đó, việc quan tâm và tìm hiểu thật kỹ về dấu hiệu cơ bản của nghề là điều quan trọng.
Nhất thiết, muốn chọn nghề phù hợp thì mỗi cá nhân phải tìm hiểu về đối tượng lao động, công cụ lao động, điều kiện lao động.
Cẩm nang tư vấn thi THPT Quốc gia năm 2018 – THPT Thuận Thành số 1
Ban TTTVTS – THPT Thuận Thành số 1 Trang
107/194
2.Tìm hiểu về chính bản thân mình để hướng đến việc tìm nghề phù hợp.
Phải trả lời thật chính xác những câu hỏi cơ bản nhất về chính mình cũng như những vấn đề tâm lý có liên quan: Tôi là ai, tôi cần gì và muốn gì, hạnh phúc với tôi là gì… Tất cả những câu hỏi này được thực hiện một cách nghiêm túc nhằm bước đầu định hướng cho việc tìm hiểu bản thân và để xác lập định hướng cuộc sống của chính mình.
Nhất thiết phải đánh giá thật chính xác về phẩm chất nhân cách và năng lực của mình. Việc tìm hiểu về năng lực của cá nhân như chỉ số IQ, CQ, EQ hay những khả năng cụ thể khác như sắc giác, chú ý (sức tập trung, sức phân phối…), quan sát, tư duy không gian, trí nhớ sơ đồ, tưởng tượng sáng tạo, ngôn ngữ… là những yêu cầu tối quan trọng. Điều này có thể thực thi thông qua một số bài tập, một số trắc nghiệm. Tuy vậy, điều quan trọng không kém là phải xác định thực sự được khả năng học tập và khả năng thi tuyển của cá nhân. Khả năng này là khả năng triển vọng chứ không phải là điểm số thực tế học tập.
Đôi lúc, phải có ước mơ, phải có nỗ lực và sự kiên nhẫn chờ đợi, rèn luyện…
Tìm hiểu những đặc điểm tính cách, khí chất… của cá nhân cũng là một việc làm không kém phần quan trọng. Cá nhân phải biết mình là người có khí chấc cách như : Biết kiềm chế, trung thực, bảo mật, gan dạ, dũng cảm, cẩn thận… để hướng đến những nghề phù hợp trong lược đồ.
Chính cá nhân phải xác lập cho mình một suy nghĩ thật sự nghiêm túc: nghề mình yêu thích và những nghề có thể chấp nhận khi không có điều kiện lựa chọn cho bản thân.
Việc tìm hiểu chính bản thân về phương diện năng lực và phẩm chất sẽ giúp cá nhân so sánh chính mình với yêu cầu của lược đồ nghề nghiệp để chọn nghề hoặc chọn nhóm nghề phù hợp nhất. Lưu ý rằng đây phải là chọn nhóm nghề chứ không chỉ là chọn khối thi.
Bản thân người chọn nghề muốn tìm đến sự phù hợp cao nhất có thể có là không thể tự thân vận động đơn độc mà rất cần có sự hỗ trợ của một số chuyên viên tư vấn hướng nghiệp hoặc một số người thực sự có kinh nghiệm hướng nghiệp – chọn nghề.
Bên cạnh đó, nên tranh thủ nhiều nhất những điều kiện đang có để tìm hiểu thêm thực tế nghề nghiệp qua một số cá nhân đang làm nghề, tham quan thực tế nghề nghiệp, “thử “ đến về nghề… để có những định hướng hợp lý nhất và có thể điều chỉnh khi phù hợp. Chính 3 khâu: nhận thức về nghề, thái độ về nghề và xu hướng hành vi về nghề sẽ quyện chặt vào nhau và giúp cá nhân chọn nghề đúng đắn nhất, thích hợp nhất.
Chọn nghề phù hợp đòi hỏi nhiều yêu cầu khác nhưng nếu thực hiện được bước đầu những yêu cầu trên thì việc chọn nghề sẽ giảm thêm được nữa sự cảm tính, sự tổn hao của cá nhân – xã hội. Quan trọng nhất là người chọn nghề tự tin, thoải m ái và chắc nịch tuyên bố ngầm rằng: Mình sẽ và phải làm tốt lựa chọn của mình! Sự phù hợp chỉ là trên lý thuyết nếu như cá nhân chọn nghề không tích cực họat động và trải nghiệm. Không thể có sự phù hợp khi chọn nghề nếu như cá nhân không biết định hướng và có ý chí.
Sau đây là một số phiếu trắc nghiệm tìm hiểu sở trường bản thân về chọn nghề
PHIẾU TÌM HIỂU NGUYỆN VỌNG, XU HƯỚNG NHỀ CỦA HỌC SINH

Họ tên: ……………………. ………………………………….Lớp: ……………… Nam/nữ
Ngày, tháng, năm sinh: ……………………………
Câu 1: Em muốn chọn hướng học tập hoặc hoạt động nào sau khi tốt nghiệp hoặc kết thúc lớp đang học ( Chọn một trong các khả năng sau):
A. Thi vào các trường đại học B. Thi vào các trường trung cấp
C. Em muốn học nghề ngay D. Em muốn đi lao động ở nước ngoài
D. Em muốn ……………………………………………………………………………………..
Câu 2: Em thích nghề nào nhất ( Nêu ra 3 nghề theo thứ tự ưu tiên)?
A. Em thích nhất……………………………………………………………………………
B. ……………………………………………………………………………………………..
C. …………………………………………………………………………………………….
Câu 3: Nguyên nhân nào lôi cuốn em chọn nghề ở câu 2 nói trên ( Chỉ chọn một tronh các khả năng trả lời sau):
A. Tin là mình có năng lực trong lĩnh vực này
B. Đây là con đường đi vào khoa học kỹ thuật thuận lợi.
C. Đây là con đường để cải thiện đời sống và làm giàu.
D. Có điều kiện để đi đây đó E. Những nguyên nhân khác.
Câu 4: Ai đã ảnh hưởng đến em nhiều nhất trong việc lựa chọn nghề trong tương lai ? ( Chỉ chọn một trong các khả năng trả lời sau).
A. Cha, mẹ, anh, chị B. Bản thân, C. Thầy/ cô giáo chủ nhiệm
D. Họ hang thân thích E. Bạn học, tập thể lớp F. Thầy cô giáo khác
Cẩm nang tư vấn thi THPT Quốc gia năm 2018 – THPT Thuận Thành số 1
Ban TTTVTS – THPT Thuận Thành số 1 Trang
108/194
G. Ti vi, phim, sách báo H. Hoạt động đoàn, đội.
Câu 5: Em có những phẩm chất và sở thích dưới đây ở mức độ nào? (Hãy lựa chọn một trong bốn khả năng trả lời sau cho mỗi phẩm chất)
A. Mức rất mạnh B. Mức độ mạnh
C. Mức bình thường D. Mức độ yếu.

1. Có kiến thức phổ thông vững chắc.
2. Có trình độ thực hành và năng lực vận dụng kiến thức.
3. Có khả năng quan sát và thích ứng với cái mới.
4. Có năng lực sáng tạo.
5. Có thể lực tốt và có ý thức rèn luyện thân thể.
6. Yêu lao động, chịu đựng khó khăn để đạt được kết quả.
7. Quan tâm đến lợi ích của mọi người.
8. Tác phong sinh hoạt giản dị.
9. Dám mạo hiểm, chấp nhận thất bại lần đầu.
10. Say mê, cần cù tìm hiểu lắp ráp các dụng cụ, thiết bị cơ khí điện tử.
Câu 6: Em hãy cho biết kết quả học tập một số môn học sau (theo kí hiệu bằng số 1,2,34 với mức
độ là Giỏi: 1; Khá:2; TB: 3; Kém:4)

Môn

Toán

Hóa

Sinh

Văn

Sử

Địa

NN

Kết quả

 

 

 

 

 

 

 

 

Câu 7: Trong thời gian tự do, em có sở thích và thường hoạt động trong lĩnh vực nào dưới đây (ghi
theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 3)

Thứ 1

Thứ 2

Thứ 3

1. Tìm hiểu khoa học 2. Thực hành kỹ thuật 3. Làm vườn
4. Tham gia trò chơi giải trí 5. Nói chuyện với bạn 6. Sáng tác thơ văn
7. Sáng tác nghệ thuật, tạo hình (vẽ, nặn) 8. Tham gia thể thao ( thể dục, điền kinh…)
9. Tìm hiểu về kinh doanh và hoạt động dịch vụ 10. Chơi nhạc, ca hát
11. Đọc truyện, xem ti vi, nghe nhạc.
Câu 8: Việc gì, lúc nào em cũng thu được kết quả tốt và thường được biểu dương ( Nêu từ 1 đến 3
việc theo thứ tự ưu tiên):

1…………………………….. 2………………………….. 3…………………………..
Câu 9: Em thử đánh giá xem, để có thể đạt được nghề yêu thích, em cần phải rèn luyện và trau dồi
những phẩm chất gì ? ( Nêu 3 phẩm chất theo thứ tự ưu tiên)
1…………………………….. 2………………………….. 3…………………………..
Câu 10: Người ta thường đặt cho mình nhiều mục đích khác nhau trong cuộc sống. Em hãy cho biết mỗi mục đích sau đây có ý nghĩa như thế nào đối với em ? ( Hãy chọn 1 trong 3 mức độ khác nhau sau đây đối với mỗi mục đích)
A. Điều đó đối với em có ý nghĩa rất mạnh B. Điều đó đối với em có ý nghĩa bình thường.
C. Điều đó đối với em chẳng có ý nghĩa gì.

Các mục đích đó là:
1. Có thành đạt trong nghề nghiệp (kỹ thuật, khoa học, dịch vụ…)
2. Có học vấn sâu rộng 3. Có năng khiếu trong sáng tác văn học nghệ thuật
4. Có kinh nghiệm trong hoạt động doanh nghiệp, quản lý kinh tế.
5. Có nhiều bạn, có quan hệ tốt với mọi người.
6. Có đời sống vật chất đầy đủ 7. Có thể lực cường tráng, khỏe mạnh
8. Từng trải và làm việc ở nhiều nơi.
Nhận xét kết quả ( Dành cho người tư vấn)
- Nguyện vọng: …………………………………………………………………………….
- Sở thích: ………………………………………………………………………………….
- Xu hướng nghề nghiệp: ………………………………………………………………….
3. MỘT SỐ SAI LẦM KHI CHỌN NGHỀ
Có hai loại nguyên nhân dẫn đến việc chọn nghề không tính đến những dấu hiệu của sự phù hợp. Loại nguyên nhân thứ nhất thuộc “thái độ không đúng”, còn loại nguyên nhân thứ hai do thiếu hiểu biết về các nghề. Dưới đây là một số nguyên nhân đó:
1. Cho rằng nghề thợ thấp kém hơn kỹ sư, giáo viên THCS thua kép giáo viên THPT… Thực ra mỗi nghề (hay đúng hơn là mỗi chuyên môn đó) có những bậc thang tay nghề của nó. Ví dụ, công nhân cơ khí có 7 bậc tay nghề. Người công nhân được đào tạo theo chương trình riêng, họ có vai trò quan trọng riêng trong các nhà máy, xí nghiệp. Một số bạn đã coi nhẹ công việc của người thợ, của thầy giáo cấp I, của cô y tá, chỉ coi trọng công việc kỹ thuật, của thầy giáo dạy ở bậc trung học hoặc đại học, của bác sĩ…
Chính vì thế mà chỉ định hướng vào những nghề có sự đào tạo bậc đại học.
2. Thành kiến với một số nghề trong xã hội, chẳng hạn, coi lao động chân tay là nghề thấp hèn, chê nhiều công việc dịch vụ là không “thanh lịch”, v.v… Thường thường, những bạn này không thấy hết ý nghĩa của yếu tố lao động nghề nghiệp, đóng góp của nghề với xã hội. Đã là nghề được xã hội thừa nhận thì không thể nói đến sự cao sang hay thấp hèn được.
3. Dựa dẫm vào ý kiến người khác, không độc lập việc quyết định chọn nghề. Vì thế đã có nhiều bạn chọn nghề theo ý muốn của cha mẹ, theo ý thích của người lớn, theo lời rủ rê của bạn bè. Cách chọn nghề này đã dẫn đến nhiều trường hợp chán nghề vì không phù hợp.
4. Bị hấp dẫn bởi vẻ ngoài của nghề, thiếu hiểu biết nội dung lao động của nghề đó. Ví dụ, như với các nghề diễn viên điện ảnh, dẫn chương trình, người mẫu thời trang… rất hấp dẫn với các bạn trẻ, nhưng để thạo nghề thì phải rèn luyện gian khổ, vì vậy cũng dễ gây chọn nghề nhầm lẫn đối với ai chỉ thích vẻhào hoa bề nổi của nghề đó. Hoặc nhiều bạn thích đi đây đi đó nên chọn nghề thăm dò địa chất, khi vào nghề, thấy công việc của mình gắn với rừng núi, quanh năm phải tiến hành công việc khảo sát, ít có dịp tiếp xúc với cuộc sống thành thị, thiếu điều kiện để giao lưu văn hóa và khoa học, do đó tỏ ra chán nghề.
Có người chỉ tin vào quảng cáo của các cơ sở đào tạo mà chọn nghề vào học cũng sẽ dễ chán trường, chán nghề.
5. Cho rằng đạt thành tích cao trong việc học tập một môn văn hóa nào đó là làm được nghề cần đến tri thức của môn đó. Ví dụ, có người học giỏi môn văn đã chọn nghề làm phóng viên báo chí. Đúng là nghề này cần đến người viết văn hay, diễn đạt tư tưởng rành mạch. Song, nếu không nhanh nhẹn, tháo nvát, năng động, dám xông xáo… thì không thể theo đuổi nghề này được. Sai lầm ở đây là do không thấyrằng năng lực đối với môn học chỉ là điều kiện cần, chứ chưa là điều kiện đủ để theo đuổi nghề mình thích.
6. Có quan niệm “tĩnh” về tính chất, nội dung lao động nghề nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, quên mất những tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học công nghệ ngày nay. Vì vậy, có bạn cho rằng học xong cấp I là đủ kiến thức để xin vào học nghề tại các trường dạy nghề. Có bạn lại nghĩ, với vốn liếng lớp 12, mình học ở trường nghề nào mà chẳng được. Thực ra, nghề nghiệp luôn thay đổi nội dung, phương pháp, tính chất lao động của nó. Người lao động không luôn luôn học hỏi, trau dồi năng lực thì khó có thể đáp ứng với yêu cầu về năng suất và hiệu quả lao động.
7. Không đánh giá đúng năng lực lao động của bản thân nên lúng túng trong khi chọn nghề. Do đó, có hai tình trạng thường gặp: hoặc đánh giá quá cao năng lực của mình, hoặc đánh giá không đúng mức và không tin vào bản thân. Cả hai trường hợp đều dẫn đến hậu quả không hay: Nếu đánh giá quá cao khi vào nghề sẽ vấp phải tình trạng chủ quan ban đầu, thất vọng lúc cuối. Còn nếu đánh giá quá thấp, chúng ta sẽ không dám chọn những nghề mà đáng ra là nên chọn. Có trường hợp ngộ nhận mình có năng khiếu về nghề hấp dẫn, thời thượng mà chọn nghề, khi vào nghề gặp thất bại sẽ chán nản.
8. Thiếu sự hiểu biết về thể lực và sức khỏe của bản thân, lại không có đầy đủ thông tin về những chống chỉ định y học trong các nghề. Điều này cũng rất dễ gây nên những tác hại lớn: người yếu tim lại chọn nghề nuôi dạy trẻ, người hay viêm họng và phổi lại định hướng vào nghề dạy học, người có bệnh ngoài da lại đi vào nghề “dầu mỡ”, v.v…”
GS Phạm Tất Dong( theo nguồn: Cẩm nang tư vấn thi THPT Quốc gia năm 2018 –  của trường THPT: https://tinyurl.com/ya9aj9wa  )