Danh sách bài viết

Nguyên tắc vàng trong việc tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

Cập nhật: 09/03/2016 | Lượt xem: 11

Một nghiên cứu mới từ Phòng thí nghiệm hành tinh ảo trực thuộc Đại học Washington (Mỹ) sẽ giúp cho các nhà khoa học nhận dạng tốt hơn những hành tinh có khả năng tồn tại sự sống.

 

 

Các thiết bị quan sát và nghiên cứu vũ trụ vô cùng mạnh mẽ như kính viễn vọng không gian khổng lồ James Webb đang được xây dựng và dự kiến đi vào hoạt động vào năm 2018, sẽ hỗ trợ các nhà thiên văn tìm kiếm sự sống ở những vùng xa xôi trong vũ trụ bằng cách tìm kiếm dấu vết của oxy, một trong những chất tiền đề nhất để tạo nên sự sống.
Điều này được thực hiện bằng cách nghiên cứu quang phổ chuyển vùng hoặc vùng quang phổ của ánh sáng nhìn thấy được do bầu khí quyển của một hành tinh đặc thù phát ra.
Tuy nhiên, một số loại hóa chất và phản ứng phức tạp kì lạ xảy ra trong vũ trụ có thể khiến cho hoạt động nghiên cứu gặp phải nhiều khó khăn. Có hai trường hợp điển hình nhất. Một là quang phổ oxy bị làm nhiễu khiến cho các nhà khoa học không thể nhận ra. Hai là những nguyên tố khác bị làm nhiễu nên tạo ra vùng quang phổ tương tự như của oxy.
Quá trình tìm kiếm sự sống ngoài Trái đất là một hoạt động vô cùng gian nan và dai dẳng. Do vũ trụ có đến hàng tỷ tỷ thiên thể nên cho dù đã áp dụng phương pháp quang phổ để lọc tìm những hành tinh có oxy thì kết quả thu được vẫn rất lớn.
 

 

 

Hành tinh Kepler 62E, nằm cách xa chòm sao Lyra 1.200 năm ánh sáng.
Hành tinh Kepler 62E, nằm cách xa chòm sao Lyra 1.200 năm ánh sáng.

 
Hơn nữa, vì phương pháp này còn khá nhiều khiếm khuyết nên các nhà khoa học cần một phương pháp tìm kiếm mới có tính chính xác và mang lại kết quả đúng đắn hơn.
Trên Trái đất, oxy được sản xuất gần như hoàn toàn bởi quá trình quang hợp. Thực vật và tảo chuyển đổi ánh sáng Mặt trời thành năng lượng để duy trì cuộc sống, Và vì thế, oxy trên Trái đất chính là dấu hiệu tiền đề và quyết định cho sự tồn tại của sự sống. Tuy nhiên, nguyên tắc vàng "Có oxy là có sự sống" không hoàn toàn đúng ở quy mô vũ trụ.
Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Phòng thí nghiệm Hành tinh ảo trực thuộc Đại học Washington đã phát hiện ra rằng một số vùng trong vũ trụ có thể tạo ra được oxy nhưng lại không hề tồn tại sự sống. Loại oxy này được gọi là "oxy vô sinh", đối lập với "oxy hữu sinh" trên Trái đất.
Hiện tượng này thường xảy ra khi một số hành tinh quay quanh một ngôi sao có khối lượng thấp, nhỏ và có độ sáng mờ.
Một trong những phương pháp tạo ra oxy vô sinh phổ biến trong vũ trụ là doánh sáng cực tím. Một số hành tinh đặc thù có khả năng phát ra ánh sáng cực tím có cường độ cao và phân tách phân tử CO2 thành O2.
Tuy nhiên, vẫn có cách để phát hiện ra loại oxy "giả" này. Quá trình phân tách CO2 bằng tia cực tím sẽ tạo ra một bầu khí quyển trộn lẫn giữa O2 và CO (cacbon monoxide). Chính vì thế, nếu chúng ta phát hiện một hành tinh đất đá mà bầu khí quyển có cả O2, CO2 và CO thì nơi đây có nguy cơ rất lớn không hề tồn tại sự sống.
Nhóm nghiên cứu cũng tìm thấy một nguyên nhân khác có thể tạo ra oxy vô sinh. Ở một số hành tinh đặc thù, dưới áp suất lớn và nhiệt độ cao, phân tử nước H2O sẽ bị phá vỡ, giải phóng hydro và để lại một lượng lớn oxy.
Trong trường hợp này, cách nhận diện nằm ở mật độ oxy. Do tạo ra bởi phản ứng hóa học chứ không phải là quá trình quang hợp thuộc sinh học nên mật độ oxy ở những nơi này sẽ cao đến mức bất thường, lớn hơn khá nhiều so với mật độ oxy trong bầu khí quyển Trái đất.
Ở những trường hợp tạo ra loại khí oxy vô sinh như trên, do mật độ khá cao nên phân tử oxy thường va chạm với nhau và tạo thành những cụm phân tử O4 tồn tại trong một khoảng thời gian khá ngắn. Đây chính là điểm mấu chốt để các nhà khoa học có thể nhận diện và loại trừ những hành tinh có khí oxy vô sinh.
Một số tính chất của O4 có thể dễ dàng phát hiện khi phân tích quang phổ và ánh sáng phản xạ. Càng có nhiều O4 thì tỷ lệ có sự sống tồn tại càng ít.
Theo Khampha

Kính viễn vọng không gian Hubble gặp sự cố

Thiên văn học

Hubble, kính viễn vọng không gian 28 năm tuổi của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) phải chuyển sang "chế độ an toàn" do gặp sự cố về con quay hồi chuyểnhôm 6/10. Thiết bị phải tạm ngừng mọi hoạt động quan sát khoa học, theo AFP...

SpaceX hạ cánh thành công tên lửa ở California

Thiên văn học

Đưa tên lửa quay về mặt đất một cách an toàn là một phần chiến lược mà hãng Space Exploration Technologies (SpaceX) của tỉ phú Mỹ Elon Musk đặt ra để giảm chi phí phóng và giành thị phần...

Chọn vị trí nào để chiêm ngưỡng mưa sao băng đẹp nhất đêm nay?

Thiên văn học

Những người thích chiêm ngưỡng mưa sao băng trên thế giới, trong đó có Việt Nam sẽ có cơ hội ngắm trận mưa sao băng Draconid tuyệt đẹp vào đêm nay 8/10...

NASA quyết tâm thực hiện kế hoạch đưa nước Mỹ trở lại thống lĩnh vũ trụ

Thiên văn học

Ngày 5/10, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã ấn định thời điểm tiến hành chuyến bay đầu tiên của phi hành đoàn lên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) bằng hai tàu vũ trụ của SpaceX và Boeing...

Khám phá bí ẩn kim cương từ trên trời rơi xuống

Thiên văn học

Kim cương được tìm thấy bên trong thiên thạch tại sa mạc Nubian ở Sudan là bằng chứng tiết lộ sự tồn tại của một hành tinh đã biến mất trong quá trình hình thành Hệ Mặt trời...

Siêu tân tinh chỉ 14 tuổi gây sốt vì lý do bất ngờ

Thiên văn học

Một siêu tân tinh chỉ hơn một chục năm tuổi vừa tìm thấy trong không gian gây xôn xao giới khoa học. Siêu tân tinh này hiện vẫn chưa nằm trong danh sách 50.000 siêu tân tinh từng được khám phá trong vũ trụ...

13 thiên thể ngoại lai bí ẩn tiến nhanh về Trái đất

Thiên văn học

Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) vừa phát hiện 20 thiên thể ngoại lai siêu nhanhđang tiến về phía thiên hà Milky Way - nơi chứa đựng Hệ Mặt Trời, bao gồm Trái đất của chúng ta...

Dùng đá thiên thạch trị giá 100.000 USD để… “chặn cửa”

Thiên văn học

Một người đàn ông giấu tên ở Michigan, chủ sở hữu viên đá thiên thạch đặc biệt mới đây mới biết rằng suốt một thời gian dài sử dụng cả một “cục tiền” chỉ để… chặn cửa...

Giấc mơ du hành vũ trụ bằng cách "ngủ đông" sắp thành hiện thực

Thiên văn học

Đưa con người vào trạng thái ngủ đông là cách lý tưởng để thực hiện các chuyến du hành vũ trụ dài ngày...

Cảnh đêm ở thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ vũ trụ

Thiên văn học

Một phi hành gia đang hoạt động trên trạm ISS ghi lại cảnh đêm lung linh trên Trái Đất, trong đó có thành phố Hồ Chí Minh.